โฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ.) คือหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่กรมที่ดินออกให้ เป็นเอกสารสิทธิแบบเดียวที่บอกว่าใครเป็นเจ้าของที่ดินแปลงนั้นเต็มรูปแบบ ด้านหน้าบอกว่าที่ดินอยู่ตรงไหน เนื้อที่เท่าไร ออกให้ใครเป็นคนแรก ส่วนด้านหลังที่เรียกว่า "สารบัญจดทะเบียน" บอกว่าตอนนี้ใครเป็นเจ้าของ และที่ดินติดจำนอง ขายฝาก หรือภาระอะไรอยู่บ้าง
คนส่วนใหญ่ดูแค่หน้าแรกแล้วคิดว่ารู้ครบ แต่เรื่องที่ทำให้ดีลล้มหรือเสียเงินมักซ่อนอยู่หลังโฉนด บทความนี้จะพาอ่านโฉนดทีละจุด ผ่านเรื่องของ คุณเอ เจ้าของที่ดินที่ต้องการเงิน กับ คุณเก้า นายทุนผู้รับซื้อฝาก พร้อมเช็กลิสต์ก่อนซื้อขาย จำนอง หรือขายฝาก
โฉนดที่ดินคืออะไร ตามกฎหมายหมายถึงอะไร?
ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 1 ให้ความหมายว่า โฉนดที่ดินคือหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน และรวมถึงโฉนดแผนที่ โฉนดตราจอง และตราจองที่ตราว่า "ได้ทำประโยชน์แล้ว" พูดง่าย ๆ คือเจ้าของโฉนดมีกรรมสิทธิ์เต็ม จะขาย ให้ จำนอง หรือขายฝากก็ทำได้ ต่างจากเอกสารที่รับรองแค่การทำประโยชน์ (อ่านต่อ: เอกสารสิทธิที่ดินมีกี่ประเภท แบบไหนซื้อขายหรือจำนองได้)
มีมาตราใน ป.พ.พ. ที่ควรรู้คู่กับโฉนด 3 ข้อ
- มาตรา 1373 ถ้าที่ดินจดทะเบียนไว้ ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าคนที่มีชื่อในทะเบียนเป็นผู้มีสิทธิ ชื่อในโฉนดจึงสำคัญที่สุด
- มาตรา 456 และ 1299 การซื้อขายที่ดินต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนกับเจ้าพนักงานที่ดิน ถ้าไม่จด การซื้อขายเป็นโมฆะ เซ็นสัญญากันเองแล้วส่งโฉนดให้กันไม่ได้ทำให้กรรมสิทธิ์เปลี่ยน
- มาตรา 714 สัญญาจำนองต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนเช่นกัน ทุกรายการจึงไปปรากฏอยู่หลังโฉนด
โฉนดมี 2 ฉบับเสมอ คือ ฉบับเจ้าของที่ดิน ที่เราเก็บไว้ที่บ้าน และ ฉบับสำนักงานที่ดิน ที่เก็บไว้ที่สำนักงานที่ดินซึ่งที่ดินตั้งอยู่ ทุกครั้งที่จดทะเบียน เจ้าหน้าที่จะบันทึกลงทั้งสองฉบับ ถ้าสองฉบับไม่ตรงกัน ให้ถือฉบับสำนักงานที่ดินเป็นหลัก
ตราครุฑที่ดินบอกอะไร ครุฑสีไหนเป็นโฉนดจริง?
ก่อนอ่านรายละเอียด ให้ดูประเภทเอกสารที่มุมขวาบนกับสีตราครุฑก่อน เพราะเอกสารที่ดินหลายแบบหน้าตาคล้ายกัน แต่ใช้ทำธุรกรรมได้ไม่เท่ากัน
| ที่มุมเอกสารเขียนว่า | ตราครุฑ | คืออะไร | ขายฝาก / จำนองได้ไหม |
|---|---|---|---|
| น.ส.4 จ. | ครุฑสีแดง | โฉนดที่ดิน กรรมสิทธิ์เต็ม | ได้ นายทุนรับมากที่สุด |
| น.ส.3 ก. | ครุฑสีเขียว | หนังสือรับรองการทำประโยชน์ มีระวางภาพถ่ายทางอากาศ | จดทะเบียนได้ แต่นายทุนรับน้อยกว่าโฉนด |
| น.ส.3 / น.ส.3 ข. | ครุฑสีดำ | หนังสือรับรองการทำประโยชน์ ไม่มีระวางแผนที่ชัด | นายทุนส่วนใหญ่ไม่รับ |
| ส.ป.ก. 4-01 | ไม่ใช่เอกสารกรมที่ดิน | สิทธิทำกินในเขตปฏิรูปที่ดิน | ขายฝากไม่ได้ |
| ภ.บ.ท.5 | ไม่มี | ใบเสียภาษีบำรุงท้องที่เดิม ไม่ใช่เอกสารสิทธิ | ขายฝากไม่ได้ |
รายละเอียดครุฑแต่ละสีอยู่ในบท โฉนดครุฑแดง เขียว ดำ และน้ำเงินต่างกันอย่างไร ถ้าถือ น.ส.3 ก. อยู่ อ่านต่อได้ที่ น.ส.3ก คืออะไร ต่างจากโฉนดอย่างไร ส่วนคนที่มีแค่ใบภาษี ดูเรื่อง ที่ดิน ภ.บ.ท.5 และ สิทธิในที่ดิน ส.ป.ก. ก่อน
อีกเรื่องที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือที่ดินเกษตรกรรม ถึงจะเป็นโฉนดครุฑแดง ถ้าเป็นที่นา สวน หรือไร่ห่างชุมชน นายทุนส่วนใหญ่ไม่รับ เพราะขายต่อยาก ถ้ามีที่ดินแบบนี้ หรือมีที่ดิน ส.ป.ก. ทักมาปรึกษาก่อนที่ LINE @homeday จะได้ดูว่ามีทางไหนเป็นไปได้บ้าง
ตัวอย่างโฉนดที่ดิน: ดูโฉนดที่ดินด้านหน้าอย่างไร?
หน้าโฉนดแบ่งเป็นช่อง ๆ ไล่อ่านตามลำดับนี้ได้เลย
- ประเภทเอกสารและตราครุฑ มุมขวาบนต้องเขียนว่า (น.ส.4 จ.) และตราครุฑเป็นสีแดง
- ตำแหน่งที่ดิน กรอบซ้ายบนมี ระวาง เลขที่ดิน และหน้าสำรวจ ใช้บอกตำแหน่งแปลงบนระวางแผนที่ของกรมที่ดิน
- เลขที่โฉนด เล่ม และหน้า อยู่กรอบขวาบน พร้อมตำบล อำเภอ จังหวัด เลขที่โฉนดคือเลขที่ใช้ค้นแปลงในระบบออนไลน์
- ชื่อผู้ได้รับโฉนด คือเจ้าของคนแรกที่ได้รับออกโฉนด ไม่ใช่เจ้าของปัจจุบันเสมอไป เจ้าของคนปัจจุบันต้องดูหลังโฉนด
- เนื้อที่ เขียนเป็น ไร่ - งาน - ตารางวา
- รูปแผนที่ แสดงรูปแปลง หมุดหลักเขต ทิศเหนือ มาตราส่วน และแปลงข้างเคียง ถ้าแปลงติดทางสาธารณะจะมีระบุในรูป
- แยกมาจากโฉนดเลขที่ ถ้ามี แปลว่าแปลงนี้แบ่งแยกมาจากแปลงใหญ่
- วันที่ออกโฉนด ลายมือชื่อเจ้าพนักงานที่ดิน และตราประทับ ต้องครบ ไม่มีรอยขูดลบ
จุดที่คนสับสนคือ เลขที่ดินกับเลขที่โฉนดเป็นคนละเลข เวลาค้นในแอป LandsMaps ของกรมที่ดิน ให้ใส่จังหวัด อำเภอ และเลขที่โฉนด ระบบจะแสดงรูปแปลง พิกัด และราคาประเมินต่อตารางวา (อ่านต่อ: มีเลขโฉนดแล้วหาที่ตั้งที่ดินได้อย่างไร และจะรู้ได้อย่างไรว่าตรงแปลงจริง) ถ้าหมุดหลักเขตหายหรือรั้วไม่ตรงกับรูปแผนที่ ควรยื่นขอรังวัดที่ดินก่อนทำธุรกรรม
อ่านเนื้อที่ในโฉนดให้เป็นตารางวา
1 ไร่ = 4 งาน = 400 ตารางวา และ 1 งาน = 100 ตารางวา ที่ดินของคุณเอเขียนว่า 1 - 2 - 35 แปลว่า 1 ไร่ 2 งาน 35 ตารางวา คิดเป็น 400 + 200 + 35 = 635 ตารางวา ตัวเลขนี้ต้องใช้ตอนคูณราคาประเมิน ถ้าหน่วยผิด ค่าธรรมเนียมและวงเงินที่คำนวณไว้จะผิดตามไปทั้งหมด (ที่ดิน 1 ไร่มีกี่ตารางวา และเทียบราคาต่างหน่วยอย่างไร)
หลังโฉนดบอกอะไร? อ่านสารบัญจดทะเบียนโฉนด
หลังโฉนดคือประวัติของที่ดินแปลงนั้นทั้งหมด ทุกครั้งที่มีการโอน จำนอง ขายฝาก หรือไถ่ถอน เจ้าหน้าที่จะบันทึกเพิ่มเป็นบรรทัดใหม่ ถ้าหน้าเต็มจะมีใบต่อเย็บติดไว้ ตารางมีช่องหลัก ๆ ดังนี้
| ช่อง | บอกอะไร |
|---|---|
| วัน เดือน ปี | วันที่จดทะเบียนรายการนั้น |
| ประเภทการจดทะเบียน | เช่น ขาย ให้ โอนมรดก จำนอง ขายฝาก ไถ่ถอนจากจำนอง |
| ผู้ให้สัญญา | คนที่โอนหรือให้สิทธิออกไป |
| ผู้รับสัญญา | คนที่ได้รับกรรมสิทธิ์หรือได้สิทธิ |
| เนื้อที่ดินตามสัญญา | ทำทั้งแปลงหรือเฉพาะบางส่วน |
| เจ้าพนักงานที่ดิน | ลายมือชื่อและตราประทับ ยืนยันว่าจดทะเบียนจริง |
วิธีอ่านคือไล่จากบนลงล่าง บรรทัดล่างสุดคือสถานะล่าสุด เจ้าของปัจจุบันคือ "ผู้รับสัญญา" ในรายการโอนกรรมสิทธิ์ล่าสุด เช่น ขาย ให้ หรือโอนมรดก ส่วนประเภทการจดทะเบียนที่เจอบ่อยมีความหมายแบบนี้
| ประเภทการจดทะเบียน | หมายความว่า | กระทบการขายฝาก / จำนองอย่างไร |
|---|---|---|
| ขาย / ให้ / โอนมรดก | กรรมสิทธิ์เปลี่ยนมือ | ผู้รับสัญญาคือเจ้าของคนใหม่ |
| จำนอง / ขึ้นเงินจำนอง | ที่ดินเป็นหลักประกันหนี้ | ต้องไถ่ถอนก่อน หรือปิดหนี้ในวันเดียวกัน |
| ไถ่ถอนจากจำนอง | หนี้จำนองจบแล้ว | ที่ดินปลอดภาระจำนองรายการนั้น |
| ขายฝาก / ไถ่จากขายฝาก | กรรมสิทธิ์ไปอยู่ผู้ซื้อฝาก / กลับมาที่เจ้าของเดิม | ถ้าไม่มีบรรทัดไถ่ตามมา เจ้าของเดิมยังไม่ได้ที่ดินคืน |
| ภาระจำยอม | แปลงอื่นมีสิทธิใช้ทางหรือท่อผ่าน (ป.พ.พ. ม.1387) | ทำได้ แต่ราคาอาจลดลง |
| สิทธิเก็บกิน | คนอื่นมีสิทธิใช้และเก็บผลจากที่ดิน (ม.1417) | ต้องดูให้ชัดก่อน (สิทธิเก็บกินคืออะไร ขายฝากหรือจำนองได้ไหม) |
| เช่า (เกิน 3 ปี) | ผู้เช่าจดทะเบียนการเช่าไว้ (ม.538) | ผู้เช่ายังอยู่ต่อได้ตามสัญญา |
| ขายเฉพาะส่วน / กรรมสิทธิ์รวม | มีเจ้าของหลายคน | เจ้าของทุกคนต้องยินยอม (โฉนดมีชื่อหลายคน ขายฝากได้ไหม) |
โฉนดติดจำนองดูตรงไหน?
ไล่หาคำว่า "จำนอง" ในช่องประเภทการจดทะเบียน แล้วดูว่าด้านล่างมีบรรทัด "ไถ่ถอนจากจำนอง" ของเจ้าหนี้รายเดียวกันหรือไม่ ถ้ามีจำนองแต่ไม่มีไถ่ถอน แปลว่าที่ดินยังติดจำนองอยู่ ถึงเจ้าของจะบอกว่าจ่ายหนี้หมดแล้วก็ตาม
ตรงนี้คือเรื่องที่เกิดกับคุณเอ คุณเอทำธุรกิจรับเหมาตกแต่งภายใน ต้องใช้เงินหมุนงานใหม่ เขาถ่ายรูปหน้าโฉนดที่ดินเปล่า 635 ตารางวาส่งให้คุณเก้า คุณเก้าขอดูหลังโฉนดด้วย แล้วพบรายการ "จำนอง" กับสหกรณ์แห่งหนึ่งเมื่อปี 2564 โดยไม่มีบรรทัดไถ่ถอน คุณเอบอกว่าปิดหนี้ไปตั้งแต่ปีที่แล้ว แต่ไม่เคยไปจดไถ่ถอนที่สำนักงานที่ดิน
ป.พ.พ. มาตรา 746 บอกว่า เมื่อหนี้จำนองระงับแล้วต้องนำไปจดทะเบียน ถ้าไม่จด จะยกขึ้นต่อสู้บุคคลภายนอกไม่ได้ ในทางปฏิบัติ สำนักงานที่ดินจะยังถือว่าที่ดินติดจำนองอยู่ ทางออกของคุณเอคือขอหนังสือไถ่ถอนหรือหนังสือปลดหนี้จากสหกรณ์ แล้วไปจดไถ่ถอนก่อน (อ่านต่อ: ไถ่ถอนจำนองต้องทำอย่างไร ใช้เอกสารอะไรบ้าง) ใช้เวลาไม่นาน และหลังจากนั้นค่อยนัดจดขายฝาก ส่วนกรณีที่ยังมีหนี้ค้างจริง สามารถให้นายทุนรายใหม่จ่ายปิดหนี้เดิมแล้วจดขายฝากต่อในวันเดียวกันได้ (บ้านยังติดธนาคาร ขายฝากได้ไหม ต้องปิดหนี้เดิมอย่างไร)
ทำไมต้องเทียบกับโฉนดฉบับสำนักงานที่ดิน?
โฉนดฉบับเจ้าของอาจไม่ได้บอกทุกเรื่อง บางรายการ เช่น การอายัดหรือคำสั่งศาล อาจบันทึกไว้ที่สำนักงานที่ดินโดยที่ฉบับในมือเจ้าของไม่มี และยังมีความเสี่ยงเรื่องโฉนดปลอมที่ทำเหมือนจริงมาก วิธีที่ชัวร์ที่สุดคือนำโฉนดตัวจริงไปขอตรวจสอบกับฉบับสำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่ (อ่านต่อ: ตรวจโฉนดปลอมอย่างไร ต้องนำข้อมูลอะไรไปตรวจที่สำนักงานที่ดิน)
ต้องเช็กอะไรในโฉนดก่อนซื้อขาย จำนอง หรือขายฝาก?
| เรื่องที่ต้องเช็ก | ดูตรงไหน | ถ้าเจอปัญหา ทำอย่างไร |
|---|---|---|
| เป็นโฉนดจริงหรือไม่ | มุมขวาบน (น.ส.4 จ.) ตราครุฑแดง | ถ้าเป็นเอกสารอื่น ตรวจว่าทำธุรกรรมได้แค่ไหน |
| ชื่อเจ้าของปัจจุบัน | ผู้รับสัญญาในรายการโอนล่าสุด | ชื่อไม่ใช่เรา ต้องให้เจ้าของทำเองหรือมอบอำนาจ (โฉนดที่ดินไม่ใช่ชื่อเรา จำนองหรือขายฝากได้ไหม) |
| เจ้าของเสียชีวิตแล้ว | ชื่อในโฉนดเป็นผู้ตาย | ต้องตั้งผู้จัดการมรดกและโอนมรดกก่อน (เจ้าของที่ดินเสียชีวิต ใครมีสิทธิจัดการทรัพย์) |
| ภาระจำนอง | มีจำนองแต่ไม่มีไถ่ถอน | ไถ่ถอนก่อน หรือปิดหนี้ในวันจดทะเบียน |
| ภาระจำยอม สิทธิเก็บกิน การเช่า | หลังโฉนด | คุยกับผู้มีสิทธิ และประเมินราคาใหม่ |
| ทางเข้าออก | รูปแผนที่หน้าโฉนด | ถ้าไม่ติดทางสาธารณะ ดูที่ดินตาบอดขายฝากหรือจำนองได้ไหม |
| ราคาประเมินราชการ | LandsMaps หรือเว็บกรมธนารักษ์ | ใช้คิดค่าธรรมเนียม (ราคาประเมินที่ดินคืออะไร ใช้คิดค่าโอนและวงเงินอย่างไร) |
| โฉนดตัวจริงอยู่ครบ | เจ้าของถือฉบับจริง | ถ้าหายต้องขอใบแทนก่อน (โฉนดที่ดินหายต้องทำอย่างไร) |
อ่านโฉนดให้เป็นตัวเลข: ตัวอย่างบ้าน ที่ดินเปล่า และคอนโด
ค่าธรรมเนียมที่สำนักงานที่ดินคิดจากราคาประเมินราชการ ไม่ใช่ราคาตลาด ส่วนวงเงินที่นายทุนเสนอขึ้นกับผลประเมินทรัพย์จริง บางเคสถึง 60% ตัวอย่างนี้ใช้ทรัพย์ 3 แบบของคุณเอ
| ทรัพย์ | เอกสารสิทธิ | เนื้อที่ | ราคาประเมินราชการ (บาท) | ค่าธรรมเนียมขายฝาก 2% (บาท) | อากรแสตมป์ 0.5% (บาท) |
|---|---|---|---|---|---|
| บ้านเดี่ยว | โฉนด น.ส.4 จ. | 60 ตร.ว. | 2,400,000 | 48,000 | 12,000 |
| ที่ดินเปล่า | โฉนด น.ส.4 จ. | 635 ตร.ว. (ตร.ว. ละ 6,000) | 3,810,000 | 76,200 | 19,050 |
| คอนโด | หนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด (อ.ช.2) | 32 ตร.ม. | 1,600,000 | 32,000 | 8,000 |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
อากรแสตมป์คิดจากราคาที่สูงกว่าระหว่างราคาประเมินกับราคาขายฝาก ถ้าถือครองไม่ถึง 5 ปี ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ 3.3% แทนอากร ส่วนถ้าเลือกจำนอง ค่าจดจำนองคือ 1% ของวงเงินจำนอง สังเกตว่าคอนโดไม่มีโฉนดที่ดิน แต่ใช้หนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด วิธีอ่านด้านหลังเหมือนกัน (ขายฝากคอนโดได้ไหม ต้องเตรียมอะไรบ้าง)
ทีนี้ลองคิดภาระดอกเบี้ย ดอกเบี้ยขายฝากต้องไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด หรือ 1.25% ต่อเดือน
| ทรัพย์ | ราคาขายฝาก (บาท) | ดอกเบี้ยต่อเดือน 1.25% (บาท) | ดอกเบี้ย 12 เดือน (บาท) | สินไถ่ครบ 1 ปี (บาท) |
|---|---|---|---|---|
| บ้านเดี่ยว | 1,200,000 | 15,000 | 180,000 | 1,380,000 |
| ที่ดินเปล่า | 1,500,000 | 18,750 | 225,000 | 1,725,000 |
| คอนโด | 800,000 | 10,000 | 120,000 | 920,000 |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
คุณเอเลือกขายฝากที่ดินเปล่า 1,500,000 บาท ก่อนตกลงเขาขอให้คุณเก้าแจ้งเงินที่จะได้รับจริงหลังหักค่าใช้จ่ายทั้งหมด เทียบกับยอดที่ต้องไถ่คืน เพื่อดูว่าพอใช้หมุนงานจริงหรือไม่ วิธีนี้ใช้ได้กับทุกข้อเสนอ ถ้าใบประเมินไหนบอกแค่วงเงิน ให้ถามตัวเลขเงินที่ได้รับจริงก่อนเซ็น
เอาโฉนดไปขายฝากหรือจำนอง กฎหมายคุ้มครองอะไรบ้าง?
เมื่อจดขายฝาก หลังโฉนดจะมีบรรทัด "ขายฝาก" ผู้รับสัญญาเป็นนายทุน และเมื่อไถ่คืนจะมีบรรทัด "ไถ่จากขายฝาก" กลับมาเป็นชื่อเจ้าของเดิม ระหว่างนั้น พ.ร.บ.คุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 คุ้มครองผู้ขายฝากที่เป็นบุคคลธรรมดา ดังนี้
| มาตรา | กฎหมายกำหนดว่า |
|---|---|
| 7–8 | ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน สินไถ่ส่วนเพิ่มไม่เกิน 15% ต่อปี |
| 10 | ระยะเวลาไถ่ 1–10 ปี ไถ่ก่อนกำหนดได้ โดยค่าเสียโอกาสไม่เกิน 2% ต่อปีของเวลาที่เหลือ |
| 12–13 | ผู้ขายฝากอยู่บ้านหรือใช้ประโยชน์ต่อได้ ไม่ต้องจ่ายค่าเช่า |
| 17 | ผู้ซื้อฝากต้องแจ้งก่อนครบกำหนด 3–6 เดือน ถ้าไม่แจ้ง ผู้ขายฝากได้เวลาไถ่เพิ่มอีก 6 เดือน |
| 18 | ถ้านายทุนไม่รับเงิน ให้วางทรัพย์ที่สำนักงานวางทรัพย์หรือสำนักงานที่ดิน |
อีกเรื่องที่ควรรู้คือ ผิดนัดจ่ายรายเดือนไม่ได้ทำให้ทรัพย์หลุดทันที สิทธิไถ่ยังอยู่จนถึงวันครบกำหนดที่จดทะเบียนไว้ รายละเอียดทุกมาตราอยู่ในบท กฎหมายขายฝากคุ้มครองเจ้าของบ้านเรื่องอะไร ถ้าอยากเข้าใจภาพรวมก่อนตัดสินใจ อ่าน ขายฝากที่ดินคืออะไร ที่ดินแบบไหนทำได้ แล้วค่อยดูเงื่อนไขของบริการรับขายฝากที่ดิน หรือรับจำนองที่ดิน
ส่งรูปโฉนดหน้า-หลังมาให้ Homeday ช่วยอ่านและประเมินฟรี
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าโฉนดในมือติดอะไรอยู่ หรืออยากรู้ว่าขายฝากหรือจำนองได้เท่าไร ส่งรูปโฉนดด้านหน้าและด้านหลังทุกหน้า พร้อมที่ตั้งและจำนวนเงินที่ต้องการ มาที่ LINE @homeday ทีมงานจะช่วยอ่านรายการจดทะเบียนและประเมินเบื้องต้นให้ ปรึกษาฟรี ไม่มีข้อผูกมัด (ก่อนส่ง อ่าน ส่งรูปโฉนดและบัตรประชาชนอย่างไรให้ปลอดภัย)
- รับบ้าน ทาวน์เฮาส์ คอนโด และที่ดินเปล่า
- วงเงินขึ้นกับผลประเมิน บางเคสถึง 60%
- ดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
- ทำสัญญากับนายทุนโดยตรงที่สำนักงานที่ดินเท่านั้น
- มีที่ดินเกษตรกรรม หรือที่ดิน ส.ป.ก. ทักมาปรึกษาก่อนที่ LINE @homeday

















