หนังสือมอบอำนาจที่ดินคือเอกสารที่เจ้าของโฉนดเซ็นให้คนอื่นไปทำธุระที่สำนักงานที่ดินแทน และใช้ได้ทั้งขายฝาก จำนอง และไถ่ถอน ขอแค่เขียนให้ชัดว่ามอบให้ใคร ทำเรื่องอะไร กับที่ดินแปลงไหน เงื่อนไขเท่าไร แล้วใช้แบบฟอร์มของกรมที่ดิน คือ ท.ด.21 สำหรับที่ดินมีโฉนด ท.อ.4 สำหรับที่ดินที่ยังไม่มีโฉนดหรือสิ่งปลูกสร้าง และ อ.ช.21 สำหรับคอนโด
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ว่ามอบได้หรือไม่ได้ แต่อยู่ที่เขียนอย่างไร เพราะสิ่งที่ผู้รับมอบอำนาจทำในขอบเขตที่เราเขียนไว้ มีผลเหมือนเราไปเซ็นเอง บทนี้จะเล่าผ่านคุณเอ เจ้าของบ้านที่ทำงานอยู่ไกลและต้องใช้เงิน กับคุณเก้า นายทุนผู้รับซื้อฝาก ว่าควรเขียนใบมอบอำนาจอย่างไร เตรียมเอกสารอะไร และถ้าใบมอบอำนาจถูกเอาไปใช้ผิดทาง ต้องแก้อย่างไร
หนังสือมอบอำนาจที่ดินใช้ทำอะไรได้บ้าง?
เกือบทุกเรื่องที่ต้องไปจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน มอบอำนาจให้คนอื่นทำแทนได้ เช่น ขาย ซื้อ ขายฝาก รับซื้อฝาก ไถ่จากขายฝาก จำนอง รับจำนอง ไถ่ถอนจากจำนอง ให้ รับให้ เช่า รับโอนมรดก รวมถึงขอคัดสำเนาเอกสารหรือขอรังวัด
คนที่ใช้บ่อยคือเจ้าของที่ทำงานต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ ผู้สูงอายุที่เดินทางไม่สะดวก และคนที่มีที่ดินอยู่คนละจังหวัดกับที่อยู่ปัจจุบัน ถ้าคุณกำลังจะขายฝากต่างจังหวัด ใบมอบอำนาจคือสิ่งที่ช่วยไม่ให้ต้องเดินทางไปกลับหลายรอบ
กฎหมายพูดถึงการมอบอำนาจที่ดินไว้อย่างไร?
การมอบอำนาจคือการตั้งตัวแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตราที่ควรรู้มี 5 ข้อ
| มาตรา | กฎหมายว่าไว้ | ใช้กับเรื่องที่ดินอย่างไร |
|---|---|---|
| ป.พ.พ. 798 | เรื่องที่กฎหมายบังคับให้ทำเป็นหนังสือ การตั้งตัวแทนก็ต้องทำเป็นหนังสือด้วย | ขาย ขายฝาก และจำนองที่ดินต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน ใบมอบอำนาจจึงต้องเป็นลายลักษณ์อักษร มอบด้วยปากเปล่าไม่ได้ |
| ป.พ.พ. 801 | ตัวแทนทั่วไปไม่มีอำนาจขายหรือจำนองอสังหาริมทรัพย์ เว้นแต่ได้รับมอบอำนาจเฉพาะการ | เขียนว่า "ให้จัดการทรัพย์สินทุกอย่างแทน" ไม่พอ ต้องระบุเรื่องให้ชัด เช่น "ขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่..." |
| ป.พ.พ. 805 | ตัวแทนทำนิติกรรมกับตัวเองหรือเป็นตัวแทนอีกฝ่ายพร้อมกันไม่ได้ เว้นแต่ตัวการยินยอม | ถ้าจะให้คนเดียวทำแทนทั้งผู้ขายฝากและผู้รับซื้อฝาก ใบมอบอำนาจต้องเขียนว่ายินยอม |
| ป.พ.พ. 826 | การเป็นตัวแทนสิ้นสุดเมื่อตัวการหรือตัวแทนเสียชีวิต ล้มละลาย หรือไร้ความสามารถ | เจ้าของเสียชีวิตแล้ว ใบมอบอำนาจที่เซ็นไว้ใช้ต่อไม่ได้ |
| ป.พ.พ. 827 | ตัวการถอนการมอบอำนาจเมื่อไรก็ได้ | เปลี่ยนใจเมื่อไร ยกเลิกได้ทันที ไม่ต้องรอให้ผู้รับมอบยินยอม |
ส่วนกรมที่ดินมีแนวทางของตัวเองว่า หนังสือมอบอำนาจไม่มีวันหมดอายุ แต่ถ้าเจ้าพนักงานที่ดินสงสัยว่าเอกสารไม่ตรงกับเจตนาของเจ้าของ หรือสงสัยว่าเจ้าของยังมีชีวิตและมีสติสัมปชัญญะครบหรือไม่ เจ้าพนักงานมีอำนาจสอบสวน เรียกคนมาสอบถาม หรือไม่รับจดทะเบียนก็ได้
ตัวอย่างหนังสือมอบอำนาจกรมที่ดิน ต้องกรอกอะไรบ้าง?
แบบ ท.ด.21 มีช่องให้กรอกไม่มาก แต่ทุกช่องสำคัญ ช่องที่คนพลาดบ่อยคือช่องเรื่องที่มอบ ซึ่งควรเขียนให้ละเอียดพอที่จะไม่มีใครตีความเป็นอย่างอื่นได้
| ช่องในแบบฟอร์ม | ควรเขียนอย่างไร |
|---|---|
| ผู้มอบและผู้รับมอบ | ชื่อ-สกุลเต็ม อายุ เลขบัตรประชาชน และที่อยู่ ตรงกับบัตร |
| ทรัพย์ที่มอบ | เลขโฉนด เลขที่ดิน ตำบล อำเภอ จังหวัด ถ้ามีบ้านให้ใส่บ้านเลขที่ด้วย |
| เรื่องที่มอบ | ระบุชนิดนิติกรรมเดียว เช่น "ขายฝาก" ไม่ใช่ "ทำนิติกรรมทุกชนิด" |
| เงื่อนไข | ราคาขายฝากหรือวงเงินจำนอง สินไถ่หรืออัตราดอกเบี้ย ระยะเวลาไถ่ และชื่อคู่สัญญา |
| การรับเงิน | เขียนให้ชัดว่าผู้รับมอบรับเงินแทนได้หรือไม่ ถ้าทำได้ ให้เงินเข้าบัญชีเจ้าของโดยตรง |
| ลายมือชื่อและพยาน | เซ็นต่อหน้าพยาน ถ้าพิมพ์ลายนิ้วมือแทนลายเซ็น ต้องมีพยาน 2 คน |
ตัวอย่างข้อความช่องเรื่องที่มอบ สำหรับขายฝาก: "ให้มีอำนาจขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 12345 พร้อมสิ่งปลูกสร้าง แก่ นายเก้า ... ราคาขายฝาก 1,000,000 บาท สินไถ่ไม่เกิน 1,150,000 บาท กำหนดไถ่ 1 ปี และให้รับเงินค่าขายฝากโดยโอนเข้าบัญชีของผู้มอบเท่านั้น"
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
เขียนแบบนี้ ต่อให้มีคนเอาใบมอบอำนาจไปใช้ ก็ทำได้แค่ขายฝากแปลงนี้ กับคนนี้ ในราคานี้ เจ้าหน้าที่ที่ดินจะเทียบกับสัญญาที่จดจริงว่าตรงกันหรือไม่
มอบอำนาจไปทำขายฝากแทนได้ไหม?
ได้ และเป็นกรณีที่ใช้กันมาก คุณเอทำงานโรงงานอยู่ที่ญี่ปุ่น มีบ้านเดี่ยวที่นครปฐมชื่อตัวเอง ถือครองมา 10 ปี แม่ป่วยต้องผ่าตัด คุณเอต้องการเงินราว 1 ล้านบาท แต่กลับไทยช่วงนี้ไม่ได้ จึงคุยกับคุณเก้าผ่าน LINE ส่งข้อมูลบ้านให้ประเมิน แล้วมอบอำนาจให้น้องสาวไปจดทะเบียนแทน
คุณเอทำ ท.ด.21 ที่สถานกงสุลไทย ให้เจ้าหน้าที่รับรองลายมือชื่อ แล้วส่งเอกสารตัวจริงกลับมาทางไปรษณีย์ด่วน ระหว่างนั้นขอใบประเมินที่แสดงเงินที่ได้รับจริงหลังหักค่าใช้จ่ายทั้งหมดไว้ก่อน เพื่อเทียบกับตัวเลขที่จะเขียนในใบมอบอำนาจ
| รายการ (บ้านคุณเอ ราคาประเมินราชการ 1,500,000 บาท) | คำนวณ | บาท |
|---|---|---|
| ราคาขายฝาก | ขึ้นกับผลประเมิน บางเคสถึง 60% | 1,000,000 |
| ดอกเบี้ยต่อเดือน | 1,000,000 × 1.25% (15% ต่อปี) | 12,500 |
| สินไถ่ครบ 1 ปี | 1,000,000 + (12,500 × 12) | 1,150,000 |
| ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนขายฝาก | 2% ของราคาประเมินราชการ | 30,000 |
| อากรแสตมป์ | 0.5% ของราคาที่สูงกว่า (ราคาประเมินราชการ) | 7,500 |
| ภาษีธุรกิจเฉพาะ | 3.3% เฉพาะถือครองไม่ถึง 5 ปี (เสียแทนอากร) | ไม่ต้องเสีย (ถือครอง 10 ปี) |
| ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย | เจ้าหน้าที่คำนวณจากราคาประเมินและจำนวนปีที่ถือครอง | คำนวณวันจดทะเบียน |
| อากรแสตมป์ใบมอบอำนาจ | มอบให้ทำการครั้งเดียว | 10 |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
วันจดทะเบียน น้องสาวของคุณเอนำใบมอบอำนาจตัวจริง สำเนาบัตรและทะเบียนบ้านของคุณเอที่เซ็นรับรอง บัตรตัวจริงของตัวเอง และโฉนดตัวจริงไปพบคุณเก้าที่สำนักงานที่ดิน เงินโอนเข้าบัญชีคุณเอโดยตรงตามที่เขียนไว้ในใบมอบอำนาจ ส่วนสิทธิของคุณเอตาม กฎหมายขายฝาก 2562 ยังเหมือนกับไปเซ็นเองทุกข้อ ทั้งสินไถ่ไม่เกิน 15% ต่อปี (ม.7–8) ระยะเวลาไถ่ 1–10 ปีและไถ่ก่อนกำหนดได้ (ม.10) และครอบครัวอยู่บ้านต่อได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าเช่า (ม.12–13)
ก่อนวันนัด ควรเช็กรายการเอกสารขายฝากที่ดินให้ครบ และอ่านว่าวันจดทะเบียนขายฝากต้องตรวจอะไรก่อนเซ็น เพราะคนที่ไปแทนต้องรู้ว่าตัวเลขไหนห้ามเปลี่ยน
มอบอำนาจจำนองที่ดินแทนได้ไหม ถ้าโฉนดมีชื่อหลายคน?
ได้เหมือนกัน แต่ต้องได้ใบมอบอำนาจจากเจ้าของทุกชื่อที่จะจำนอง สมมติคุณเอกับพี่ชายมีที่ดินเปล่ามรดก 1 แปลงร่วมกัน พี่ชายอยู่เชียงใหม่ ไปสำนักงานที่ดินพร้อมกันไม่ได้ พี่ชายจึงเซ็น ท.ด.21 มอบให้คุณเอไปจำนองกับคุณเก้าแทน วงเงินจำนอง 600,000 บาท ดอกเบี้ยเดือนละ 7,500 บาท ค่าจดทะเบียนจำนอง 1% ของวงเงิน คือ 6,000 บาท
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ถ้ามีชื่อคนใดไม่ยินยอม คนที่เหลือจำนองได้เฉพาะส่วนของตัวเอง ซึ่งนายทุนส่วนใหญ่ไม่ค่อยรับ รายละเอียดอ่านต่อได้ที่ โฉนดมีชื่อหลายคน ขายฝากได้ไหม และต้องให้ใครยินยอมบ้าง ถ้าเป็นสินสมรส คู่สมรสต้องให้ความยินยอมด้วย ส่วนกรณีที่โฉนดเป็นชื่อพ่อแม่ ไม่ใช่ชื่อเรา ใบมอบอำนาจต้องมาจากเจ้าของในโฉนดเท่านั้น (อ่านต่อ: โฉนดที่ดินไม่ใช่ชื่อเรา จำนองหรือขายฝากได้ไหม) ขั้นตอนวันจดทะเบียนดูได้ที่ขั้นตอนจำนองที่สำนักงานที่ดิน
หนังสือมอบอำนาจไถ่ถอนที่ดิน ใช้เอกสารอะไร?
การไถ่ถอนมี 2 แบบ เอกสารต่างกันเล็กน้อย
ไถ่ถอนจำนองกับธนาคาร
สมมติคุณเอผ่อนคอนโดกับธนาคารจนครบ ธนาคารมักออกหนังสือมอบอำนาจของธนาคารพร้อมหนังสือยืนยันว่าชำระหนี้ครบ ให้เจ้าของถือไปจดไถ่ถอนเองที่สำนักงานที่ดิน ถ้าคุณเอไปไม่ได้ ก็ทำ อ.ช.21 มอบให้คนในครอบครัวไปแทน รวมเป็นใบมอบอำนาจ 2 ฉบับ คือของธนาคารและของคุณเอ ขั้นตอนเต็มอ่านได้ที่ ไถ่ถอนจำนองต้องทำอย่างไร ใช้เอกสารอะไรบ้าง
ไถ่จากขายฝากกับนายทุน
คุณเอมอบอำนาจให้คนอื่นไปไถ่แทนได้ ฝั่งคุณเก้าก็มอบอำนาจให้คนมารับเงินแทนได้ สิ่งที่ต้องมีคือใบมอบอำนาจที่ระบุว่า "ไถ่จากขายฝาก" กับยอดสินไถ่ เงินสินไถ่ และโฉนดฉบับที่คุณเก้าถืออยู่
ถ้าถึงวันนัดแล้วคุณเก้าไม่มา ไม่ส่งตัวแทน หรือไม่ยอมรับเงิน ตาม ม.18 คุณเอหรือผู้รับมอบอำนาจนำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์หรือสำนักงานที่ดินได้ ถือว่าไถ่แล้ว (อ่านต่อ: มีเงินไถ่แล้ว แต่ผู้รับซื้อฝากไม่รับเงินหรือติดต่อไม่ได้) และถ้าคุณเก้าไม่ส่งหนังสือแจ้งก่อนครบกำหนด 3–6 เดือน คุณเอได้เวลาไถ่เพิ่มอีก 6 เดือนตาม ม.17 ระหว่างนี้ การจ่ายดอกเบี้ยรายเดือนช้าไม่ได้ทำให้บ้านหลุดทันที สิทธิไถ่ยังอยู่จนถึงวันครบกำหนด
ข้อควรระวังก่อนเซ็นมอบอำนาจ ไม่ให้ถูกนำโฉนดไปใช้ผิดวัตถุประสงค์
เรื่องที่เจอบ่อยคือเจ้าของตั้งใจขายฝากหรือจำนอง แต่สุดท้ายที่ดินถูกขายขาดหรือจำนองในวงเงินสูงกว่าที่ตกลง เพราะใบมอบอำนาจเปิดช่องไว้ ก่อนเซ็นให้เช็ก 7 ข้อนี้
- ไม่เซ็นกระดาษเปล่า ใบที่ยังไม่กรอกข้อความ หรือกรอกแค่ชื่อแล้วบอกว่า "เดี๋ยวกรอกให้" ห้ามเซ็นเด็ดขาด
- ระบุนิติกรรมเดียว เขียน "ขายฝาก" หรือ "จำนอง" ให้ชัด อย่าใช้คำกว้าง ๆ อย่าง "ทำนิติกรรมทุกชนิด"
- ใส่ตัวเลขทุกตัว ราคา วงเงิน สินไถ่ ระยะเวลาไถ่ และชื่อคู่สัญญา
- ลายมือเดียว หมึกสีเดียว ถ้ามีจุดแก้ไข ขีดฆ่า หรือเติมคำ ต้องระบุว่าแก้กี่คำ และผู้มอบเซ็นกำกับทุกจุด
- ระวังการมอบให้นายทุนหรือนายหน้าโดยตรง ถ้าคนรับมอบอำนาจเป็นคู่สัญญาเอง หรือเป็นตัวแทนทั้งสองฝ่าย ต้องเข้าใจว่ากำลังยินยอมเรื่องอะไร (ป.พ.พ. 805)
- ไม่ฝากโฉนดตัวจริงไว้กับคนที่ไม่รู้จัก การประเมินเบื้องต้นใช้แค่รูปถ่ายโฉนด ดูวิธีส่งรูปโฉนดและบัตรประชาชนอย่างปลอดภัย
- ให้เงินเข้าบัญชีเจ้าของโดยตรง ไม่ให้ผู้รับมอบรับเงินสดแทน ถ้าไม่จำเป็น
ฝั่งคนที่รับมอบอำนาจหรือคู่สัญญาก็ควรตรวจว่าเจ้าของที่ดินมีตัวตนจริง ยังมีชีวิต และตั้งใจทำนิติกรรมนั้นจริง ถ้าสงสัยเรื่องเอกสาร ลองดูวิธีตรวจโฉนดปลอมที่สำนักงานที่ดิน และถ้ายังไม่แน่ใจว่าจะทำกับใคร อ่านเช็กลิสต์ก่อนเลือกนายทุนขายฝากก่อนส่งเอกสาร
ถ้าใบมอบอำนาจถูกเอาไปใช้ผิดทาง ต้องทำอย่างไร?
ถ้ารู้ตัวว่าเซ็นใบมอบอำนาจที่เขียนกว้างเกินไป หรือคนที่ถือใบมอบอำนาจติดต่อไม่ได้ ให้รีบทำตามลำดับนี้
- ยกเลิกการมอบอำนาจเป็นหนังสือ ตาม ป.พ.พ. 827 แจ้งผู้รับมอบ และยื่นหนังสือแจ้งที่สำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ทราบก่อนมีคนนำใบมอบอำนาจมาจดทะเบียน
- ตรวจว่ามีการจดทะเบียนไปแล้วหรือยัง ขอตรวจสารบบที่ดินหรือขอคัดสำเนาโฉนดที่สำนักงานที่ดิน ดูว่ามีรายการขาย ขายฝาก หรือจำนองที่ไม่ได้ตั้งใจหรือไม่
- แจ้งความ ถ้ามีการปลอมลายมือชื่อ เติมข้อความภายหลัง หรือใช้เกินขอบเขตที่มอบ ให้เก็บสำเนาใบมอบอำนาจ แชต และหลักฐานการโอนเงินทั้งหมด
- ปรึกษาทนายเรื่องอายัดและเพิกถอน ถ้ามีการจดทะเบียนไปแล้ว ทนายจะประเมินว่าควรขออายัดที่ดินและฟ้องเพิกถอนนิติกรรมอย่างไร ยิ่งเริ่มเร็ว ยิ่งลดโอกาสที่ที่ดินจะถูกโอนต่อไปให้คนอื่น
มอบอำนาจกับไปทำเอง ต่างกันอย่างไร?
| ประเด็น | ไปทำเอง | มอบอำนาจให้คนอื่นไปแทน |
|---|---|---|
| เอกสารเพิ่ม | ไม่มี | ท.ด.21 / ท.อ.4 / อ.ช.21 พร้อมสำเนาบัตรและทะเบียนบ้านผู้มอบที่เซ็นรับรอง |
| ค่าใช้จ่ายเพิ่ม | ค่าเดินทาง ลางาน | อากรแสตมป์ 10 บาท (ทำการครั้งเดียว) หรือ 30 บาท (มากกว่าครั้งเดียว) |
| ความเสี่ยง | ต่ำ เห็นตัวเลขเอง | ขึ้นกับว่าเขียนขอบเขตชัดแค่ไหน และไว้ใจผู้รับมอบได้หรือไม่ |
| เจ้าหน้าที่ตรวจสอบ | สอบถามเจ้าของโดยตรง | อาจโทรหาหรือเรียกผู้มอบมาสอบถามถ้าสงสัย |
| เหมาะกับ | อยู่ใกล้ สะดวกเดินทาง | อยู่ต่างจังหวัด ต่างประเทศ ผู้สูงอายุ หรือป่วย |
อยากขายฝากหรือจำนอง แต่ไปสำนักงานที่ดินเองไม่สะดวก ทัก Homeday ก่อนเซ็นใบมอบอำนาจ
ส่งรูปโฉนด ที่ตั้งทรัพย์ และจำนวนเงินที่ต้องการมาที่ LINE @homeday ทีมงานจะประเมินเบื้องต้นให้ดูวงเงิน เงินที่ได้รับจริงหลังหักค่าใช้จ่าย และยอดที่ต้องไถ่คืน วงเงินขึ้นกับผลประเมิน บางเคสถึง 60% เมื่อได้ตัวเลขแล้ว ทีมช่วยดูได้ว่าใบมอบอำนาจควรเขียนเงื่อนไขอะไรให้ตรงกับข้อตกลง
- รับบ้าน ทาวน์เฮาส์ คอนโด และที่ดินเปล่า ทั้งขายฝากและจำนอง
- ดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
- จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินเท่านั้น
- มีที่ดินเกษตรกรรม หรือที่ดิน ส.ป.ก. ทักมาปรึกษาก่อนที่ LINE @homeday (นายทุนส่วนใหญ่ไม่รับที่ดินเกษตรกรรม ส่วนที่ดิน ส.ป.ก. และ ภ.บ.ท.5 ขายฝากไม่ได้)
ปรึกษาฟรี ไม่มีข้อผูกมัด
ตัวละครและตัวเลขในบทความเป็นตัวอย่างสมมติ เงื่อนไขจริงขึ้นกับทรัพย์และข้อตกลงแต่ละราย

















