บ้านหรือคอนโดที่มีผู้เช่าอยู่ขายฝากได้ ถ้ามีผู้เช่าเพื่ออยู่อาศัยตั้งแต่ก่อนวันขายฝาก ผู้เช่าอยู่ต่อได้ และค่าเช่ายังเป็นของเจ้าของเดิม ตาม พ.ร.บ.ขายฝาก 2562 มาตรา 13 แต่ถ้าเพิ่งปล่อยเช่าระหว่างสัญญาโดยไม่ได้ตกลงกันเป็นหนังสือ ค่าเช่าจะเป็นของนายทุน และต้องนับเป็นเงินที่จ่ายสินไถ่ไปแล้ว
วันที่เริ่มเช่าจึงสำคัญมาก บทความนี้เล่าผ่าน คุณเอ เจ้าของบ้านที่ต้องการเงิน กับ คุณเก้า นายทุนผู้รับซื้อฝาก ไล่ตั้งแต่สิทธิของผู้เช่า ค่าเช่า เงินประกัน ไปจนถึงกรณีไถ่คืนไม่ทัน ถ้าอยากเข้าใจสิทธิทั้งหมดของผู้ขายฝากก่อน อ่านได้ที่ กฎหมายขายฝาก
ขายฝากบ้านมีผู้เช่าได้ไหม ต้องให้ผู้เช่าย้ายออกก่อนหรือเปล่า?
ขายฝากได้ และไม่ต้องให้ผู้เช่าย้ายออกก่อน สัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์ไม่ได้จบลงเพียงเพราะเจ้าของเปลี่ยนชื่อ (ป.พ.พ. มาตรา 569) กฎหมายขายฝาก 2562 ก็เขียนซ้ำไว้ชัดว่า ถ้าวันขายฝากมีคนใช้ทรัพย์เพื่ออยู่อาศัยอยู่แล้ว การขายฝากไม่กระทบสิทธิของคนนั้น (มาตรา 13 วรรคหนึ่ง)
กฎหมายไม่ได้กำหนดให้ต้องขอความยินยอมจากผู้เช่าก่อนขายฝาก แต่คุณเอควรอ่านสัญญาเช่าของตัวเองก่อนว่าเขียนเงื่อนไขเรื่องการเปลี่ยนเจ้าของหรือสิทธิซื้อก่อนไว้หรือไม่ แล้วแจ้งผู้เช่าให้รู้ว่าเจ้าของในเอกสารจะเปลี่ยน และยังต้องจ่ายค่าเช่าให้ใคร จะได้ไม่เกิดปัญหาภายหลัง
บ้านที่ปล่อยเช่า เข้ากฎหมายขายฝาก 2562 ไหม?
เจ้าของไม่จำเป็นต้องอยู่เอง กฎหมายนิยาม "ที่อยู่อาศัย" จากการใช้ทรัพย์เป็นที่อยู่อาศัย แม้จะใช้ทำงานด้วยก็ตาม (มาตรา 4) และดูจากข้อเท็จจริงขณะขายฝาก ไม่ได้ดูแค่คำที่เขียนในสัญญา (มาตรา 6) แต่ผู้ขายฝากต้องเป็นบุคคลธรรมดา
| ลักษณะการเช่า | เข้ากฎหมาย 2562 ไหม | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ครอบครัวเช่าบ้านอยู่อาศัย | เข้า | ใช้เป็นที่อยู่อาศัยจริง |
| คอนโดปล่อยเช่าให้คนอยู่ | ถามเจ้าพนักงานที่ดินเป็นรายกรณี | มาตรา 4 พูดถึงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง ไม่ได้เขียนคำว่าห้องชุดตรง ๆ |
| ผู้เช่าอยู่อาศัยและเปิดร้านเล็ก ๆ ด้วย | เข้า | นิยามรวมการใช้ประกอบกิจการงานด้วย |
| อาคารให้เช่าเป็นร้านหรือสำนักงานอย่างเดียว ไม่มีคนอยู่ | อาจไม่เข้า | ดูการใช้จริงในวันขายฝาก |
| ที่ดินเปล่าให้เช่าเป็นลานจอดรถ | ไม่เข้า | ไม่ได้ใช้อยู่อาศัยหรือเกษตรกรรม ใช้ ป.พ.พ. |
| ทรัพย์อยู่ในชื่อบริษัท | ไม่เข้า | ผู้ขายฝากไม่ใช่บุคคลธรรมดา ใช้ ป.พ.พ. |
ส่วนที่ดินเกษตรกรรมที่ให้เช่าทำนาทำสวน นายทุนส่วนใหญ่ไม่รับ และที่ดิน ส.ป.ก. กับ ภ.บ.ท.5 ขายฝากไม่ได้
ค่าเช่าระหว่างขายฝากเป็นของใคร?
คำตอบขึ้นกับว่าผู้เช่าเข้ามาเมื่อไร และได้ตกลงกันเป็นหนังสือหรือไม่
| กรณี | ค่าเช่าเป็นของ | ผู้เช่าอยู่ได้ถึงเมื่อไร ถ้าไม่มีการไถ่ | กฎหมาย |
|---|---|---|---|
| มีผู้เช่าเพื่ออยู่อาศัยอยู่แล้วในวันขายฝาก | คุณเอ (ผู้ขายฝาก) | การขายฝากไม่กระทบสิทธิผู้เช่า นายทุนรับสัญญาเช่าไปจนหมดอายุ | พ.ร.บ. 2562 ม.13 ว.1 / ป.พ.พ. ม.569 |
| ปล่อยเช่าระหว่างสัญญา และตกลงกันเป็นหนังสือ | ตามที่เขียนในหนังสือ จะเป็นคุณเอหรือคุณเก้าก็ได้ | สิทธิสิ้นสุดเมื่อพ้นกำหนดไถ่ | ม.13 ว.2 |
| ปล่อยเช่าระหว่างสัญญา โดยไม่ได้ตกลงกันเป็นหนังสือ | คุณเก้า (ผู้ซื้อฝาก) และนับเป็นสินไถ่ที่จ่ายแล้ว | สิทธิสิ้นสุดเมื่อพ้นกำหนดไถ่ | ม.13 ว.2 / ม.8 ว.4 |
| ทรัพย์ไม่เข้ากฎหมาย 2562 | เจ้าของในทะเบียน คือคุณเก้า เว้นแต่จะตกลงกันเป็นอย่างอื่น | นายทุนรับสัญญาเช่าไปจนหมดอายุ | ป.พ.พ. ม.569 |
ถ้าทรัพย์ไม่เข้ากฎหมาย 2562 เช่น ลานจอดรถ ให้เขียนไว้ในข้อตกลงเลยว่าใครเก็บค่าเช่า ถ้าให้คุณเก้าเก็บ ก็ต้องระบุว่าค่าเช่าหักจากดอกเบี้ยหรือสินไถ่เท่าไร
ขายฝากคอนโดปล่อยเช่า หรือบ้านให้เช่า ค่าเช่าพอจ่ายดอกไหม?
คนที่มีผู้เช่ามักคิดว่าเอาค่าเช่ามาจ่ายดอกได้ ซึ่งทำได้จริงถ้าค่าเช่าสูงพอ ตารางนี้คิดดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด โดยใช้ 15% หรือ 1.25% ต่อเดือน
| ทรัพย์ของคุณเอ | ราคาตลาด (บาท) | ราคาขายฝาก (บาท) | ดอกเบี้ยต่อเดือน (บาท) | ค่าเช่าต่อเดือน (บาท) | เหลือหลังจ่ายดอก (บาท) |
|---|---|---|---|---|---|
| บ้านเดี่ยวให้เช่า นนทบุรี | 3,000,000 | 1,200,000 | 15,000 | 18,000 | 3,000 |
| คอนโด 30 ตร.ม. ปล่อยเช่า | 2,500,000 | 1,000,000 | 12,500 | 14,000 | 1,500 |
| ที่ดินเปล่า ให้เช่าเป็นลานจอดรถ (ต้องตกลงให้คุณเอเก็บค่าเช่า) | 2,000,000 | 700,000 | 8,750 | 10,000 | 1,250 |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
วงเงินจริงขึ้นกับผลประเมิน บางเคสถึง 60% ควรส่งข้อมูลทรัพย์มาประเมินก่อน (ขายฝากได้กี่เปอร์เซ็นต์ · ดอกเบี้ยขายฝาก)
ตัวเลขที่ต้องดูต่อคือเงินต้น ค่าเช่าที่จ่ายเป็นดอกไม่ได้ทำให้ราคาขายฝากลดลง ถึงวันไถ่คุณเอก็ยังต้องมีเงินก้อนเต็มจำนวน และถ้าผู้เช่าย้ายออกกลางทาง ดอกเบี้ยเดือนนั้นต้องจ่ายจากกระเป๋าตัวเอง
เรื่องของคุณเอ: ขายฝากบ้านที่มีผู้เช่า สัญญาเหลือ 8 เดือน
คุณเอมีบ้านเดี่ยวในนนทบุรีที่ปล่อยเช่าให้ครอบครัวหนึ่ง ค่าเช่าเดือนละ 18,000 บาท เก็บเงินประกันไว้ 36,000 บาท สัญญาเช่าเหลืออีก 8 เดือน เขาต้องการเงินไปต่อยอดร้าน คุณเก้าเสนอวงเงินขายฝาก 1,200,000 บาท* สัญญา 2 ปี ดอกเบี้ย 15% ต่อปี หรือเดือนละ 15,000 บาท
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ก่อนวันจดทะเบียน คุณเอเตรียมสำเนาสัญญาเช่าที่ลงวันที่ก่อนวันขายฝาก และหลักฐานรับค่าเช่าย้อนหลัง เพื่อยืนยันว่าผู้เช่าอยู่มาก่อนจริง จากนั้นเขียนข้อตกลงกับคุณเก้าเป็นหนังสือว่า ค่าเช่าจากผู้เช่าเดิมเป็นของคุณเอ และถ้าต่อสัญญาหรือหาผู้เช่าใหม่ระหว่างขายฝาก ค่าเช่าก็ยังเป็นของคุณเอ
ข้อหลังนี้สำคัญ เพราะสัญญาเช่าใกล้หมดภายใน 8 เดือน ถ้าไปต่อสัญญาหรือได้ผู้เช่าใหม่ทีหลังโดยไม่มีหนังสือ อาจกลายเป็นการให้เช่าระหว่างขายฝาก ซึ่งค่าเช่าจะเป็นของคุณเก้าตามมาตรา 13 วรรคสอง
ลองดูเทียบกันถ้าคุณเอไม่ได้ตกลงไว้ แล้วมีผู้เช่าใหม่จ่ายให้คุณเก้า 12 เดือน
| รายการ | คำนวณ | บาท |
|---|---|---|
| สินไถ่รวม 2 ปี | 1,200,000 + (15,000 × 24) | 1,560,000 |
| ค่าเช่าที่คุณเก้าได้รับ นับเป็นสินไถ่ที่จ่ายแล้ว | 18,000 × 12 | 216,000 |
| สินไถ่ที่เหลือ | 1,344,000 |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ถ้าคุณเก้าได้ค่าเช่าไปแล้ว คุณเอจึงไม่ควรจ่ายดอกเต็มอีกโดยไม่หักกัน มาตรา 8 วรรคสี่กันไว้ไม่ให้นายทุนได้ประโยชน์เกินจากเรื่องนี้ ทุกเดือนควรมีหลักฐานว่าใครรับเงินเท่าไร
เดือนที่ 20 ร้านของคุณเอมีกำไรพอ เขาจึงไถ่บ้านคืน เมื่อจ่ายดอกครบทุกเดือนแล้ว ยอดที่ต้องใช้คือเงินต้น 1,200,000 บาท บวกค่าเสียโอกาสไม่เกิน 2% ต่อปีของเวลาที่เหลือ 4 เดือน คือไม่เกิน 8,000 บาท รวมไม่เกิน 1,208,000 บาท* ผู้เช่ายังอยู่ต่อได้ตามสัญญา เพราะเมื่อไถ่แล้ว บ้านกลับมาเป็นของคุณเอ และศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าสัญญาเช่าที่ผู้ขายฝากทำไว้ระหว่างขายฝากไม่ได้รับผลกระทบจากการไถ่ (ฎีกาที่ 1102/2505) รายละเอียดการไถ่ก่อนกำหนด
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ถ้าไถ่คืนไม่ทัน ผู้เช่าต้องออกไหม ใครรับผิดชอบเงินประกัน?
พ้นกำหนดไถ่แล้วไม่มีการไถ่ ทรัพย์เป็นของคุณเก้า และคุณเอต้องส่งมอบการครอบครองตามสภาพที่เป็นอยู่ (มาตรา 19) ส่วนผู้เช่าจะเป็นอย่างไร ขึ้นกับว่าเข้ามาเมื่อไร
- ผู้เช่าที่อยู่มาก่อนวันขายฝาก สิทธิไม่ถูกกระทบจากการขายฝาก มาตรา 19 ตัดเฉพาะสิทธิที่ผู้ขายฝากสร้างขึ้นระหว่างขายฝาก คุณเก้าจึงรับฐานะผู้ให้เช่าต่อไปจนหมดสัญญา ถ้าสัญญาเช่าเกิน 3 ปีแต่ไม่ได้จดทะเบียน จะฟ้องบังคับได้แค่ 3 ปี (ป.พ.พ. มาตรา 538)
- ผู้เช่าที่เข้ามาระหว่างขายฝาก สิทธิสิ้นสุดเมื่อพ้นกำหนดไถ่ แม้สัญญาเช่าจะยังไม่ครบกำหนดก็ตาม (มาตรา 13 วรรคสอง) คุณเอจึงควรบอกผู้เช่าตั้งแต่ทำสัญญาว่าบ้านอยู่ระหว่างขายฝาก และเขียนวันครบกำหนดไว้ เพื่อไม่ให้ผู้เช่าเสียหายและกลับมาเรียกร้องจากคุณเอ
เรื่องเงินประกันมักถูกลืม ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าการคืนเงินประกันการเช่าไม่ใช่หน้าที่ที่ผู้รับโอนรับไปตามมาตรา 569 (ฎีกาที่ 1990/2552) ถ้าทรัพย์หลุดและคุณเอไม่ได้โอนเงินประกัน 36,000 บาท* ให้คุณเก้า ผู้เช่ายังตามคืนจากคุณเอได้ ควรเก็บเงินก้อนนี้แยกไว้ หรือเขียนให้ชัดว่าใครรับผิดชอบ
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
พ้นกำหนดแล้วทรัพย์หลุดโดยไม่ต้องฟ้องศาล สิ่งที่ควรเช็กต่ออยู่ที่ ขายฝากหลุด ถ้าเงินยังไม่พอแต่ยังไม่ครบกำหนด ดู ต่อสัญญาขายฝาก
นายทุนปล่อยเช่าบ้านระหว่างขายฝากได้ไหม?
สำหรับทรัพย์ที่เข้ากฎหมาย 2562 สิทธิใช้ประโยชน์อยู่กับคุณเอจนหมดสิทธิไถ่ (มาตรา 12) และคุณเก้าต้องไม่ก่อภาระเหนือทรัพย์ที่อาจกระทบสิทธิของคุณเอ (มาตรา 16) ถ้าเป็นทรัพย์ทั่วไปตาม ป.พ.พ. แล้วคุณเก้าเอาไปจดทะเบียนให้เช่า เมื่อคุณเอไถ่คืน การเช่านั้นคงอยู่ต่อได้ไม่เกิน 1 ปี และต้องไม่ได้ทำขึ้นเพื่อให้คุณเอเสียหาย (ป.พ.พ. มาตรา 502)
ก่อนขายฝากทรัพย์ที่มีผู้เช่า ต้องตรวจอะไรบ้าง?
- สัญญาเช่า ดูวันเริ่ม วันสิ้นสุด ชื่อผู้เช่าตรงกับผู้อยู่จริง และเงื่อนไขเรื่องการเปลี่ยนเจ้าของ
- หลักฐานว่าเช่ามาก่อน สำเนาสัญญา สลิปค่าเช่า หรือหลักฐานการย้ายเข้า
- การใช้ทรัพย์จริง อยู่อาศัยหรือทำธุรกิจอย่างเดียว เพราะมีผลว่าใช้กฎหมายฉบับไหน
- หนังสือตกลงเรื่องค่าเช่า ครอบคลุมผู้เช่าเดิม การต่อสัญญา และผู้เช่าใหม่
- เงินประกันและภาระค่าใช้จ่าย ใครเก็บเงินประกัน ใครจ่ายค่าส่วนกลางและค่าซ่อม
- เงินที่ได้รับจริงและยอดไถ่ ควรขอดูเงินที่ได้รับจริงหลังหักค่าใช้จ่าย รวมถึงค่าธรรมเนียมราชการ เช่น ขายฝาก 2% ของราคาประเมินราชการ อากร 0.5% หรือภาษีธุรกิจเฉพาะ 3.3%
คุณเอยังมีหน้าที่ดูแลทรัพย์เหมือนดูแลของตัวเอง และผู้เช่าก็ต้องดูแลด้วย (มาตรา 12 วรรคสองและมาตรา 13) ถ้าบ้านทรุดโทรมระหว่างสัญญา คุณเก้าอาจมีข้อโต้แย้งได้ ส่วนคอนโดต้องเคลียร์ค่าส่วนกลางเพื่อขอหนังสือปลอดหนี้ และตกลงว่าระหว่างสัญญาใครจ่าย (ขายฝากคอนโด · เอกสารขายฝาก · สัญญาขายฝาก)
เจอปัญหาเรื่องผู้เช่าระหว่างขายฝาก ทำอย่างไร?
| ปัญหา | ทางออก |
|---|---|
| สัญญาเขียนว่าค่าเช่าจากผู้เช่าเดิมเป็นของนายทุน | ถามเจ้าพนักงานที่ดินก่อนเซ็น ถ้าทรัพย์เข้ากฎหมาย 2562 ข้อตกลงที่ขัดกับกฎหมายเป็นโมฆะ (มาตรา 6) |
| นายทุนเก็บค่าเช่าไปแล้ว ยังเรียกดอกเต็ม | รวบรวมหลักฐาน คิดยอดใหม่โดยนับค่าเช่าเป็นสินไถ่ที่จ่ายแล้ว (มาตรา 8 วรรคสี่) ถ้าตกลงไม่ได้ ปรึกษาทนาย ข้อพิพาทลักษณะนี้เป็นคดีผู้บริโภคตามมาตรา 11 |
| ผู้เช่าไม่จ่ายค่าเช่าหรือย้ายออกกลางคัน | คุณเอยังต้องจ่ายดอกตามที่ตกลง ถ้าจ่ายช้า ทรัพย์ไม่หลุดทันที สิทธิไถ่อยู่จนถึงวันครบกำหนด |
| ผู้เช่าได้รับการติดต่อจากนายทุนให้โอนค่าเช่าไปอีกบัญชี | ให้ผู้เช่าจ่ายตามหนังสือที่ตกลงไว้ และแจ้งเลขบัญชีเป็นลายลักษณ์อักษร |
| มีเงินไถ่แล้ว แต่นายทุนไม่รับเงิน | วางทรัพย์ที่สำนักงานวางทรัพย์หรือสำนักงานที่ดิน (มาตรา 18) |
บ้านหรือคอนโดมีผู้เช่าอยู่ อยากรู้ว่าขายฝากได้เท่าไร? ทัก Homeday ดูตัวเลขก่อนได้ ยังไม่ต้องตัดสินใจ
แค่ส่งรูปเอกสารสิทธิ ที่ตั้ง สัญญาเช่า และจำนวนเงินที่ต้องการมาที่ LINE @homeday ทีมงานจะประเมินเบื้องต้นจากข้อมูลทรัพย์และราคาตลาด แล้วแจ้งให้คุณเห็นครบทั้งวงเงินโดยประมาณ เงินที่ได้รับจริง และยอดที่ต้องไถ่คืน (เริ่มต้นกับ Homeday)
- รับบ้านพร้อมที่ดิน ทาวน์เฮาส์ คอนโด และที่ดินเปล่า
- รับทั้งขายฝากและจำนอง พร้อมเทียบให้ดูว่าแบบไหนเหมาะกับคุณ
- ดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
- ทำสัญญากับนายทุนโดยตรงที่สำนักงานที่ดินเท่านั้น
- มีทีมตามเรื่องให้ทุกขั้นตอน
- ที่ดินเกษตรกรรมและที่ดิน ส.ป.ก. ยังไม่รับพิจารณา
มีข้อสงสัยตรงไหน ถามทีมงานได้ที่ LINE @homeday ปรึกษาฟรี ไม่มีข้อผูกมัด














