ขายฝากแล้วไม่ส่งดอกหรือจ่ายรายเดือนช้า ทรัพย์ยังไม่หลุดทันที สิทธิไถ่ของคุณยังอยู่จนถึงวันครบกำหนดที่จดทะเบียนไว้ที่สำนักงานที่ดิน ยอดที่ค้างจะไปรวมอยู่ในเงินที่ต้องจ่ายวันไถ่ เรื่องที่ทำให้เสียทรัพย์จริงคือการไม่ไถ่ภายในกำหนด เพราะเมื่อหมดสิทธิไถ่แล้ว ทรัพย์เป็นของนายทุนโดยไม่ต้องฟ้องศาล
บทความนี้เล่าผ่าน คุณเอ เจ้าของบ้านที่ขายฝาก กับ คุณเก้า นายทุนผู้รับซื้อฝาก ว่าการผิดข้อตกลงแต่ละแบบมีผลแค่ไหน ฝ่ายนายทุนทำอะไรไม่ได้บ้าง และถ้าเกิดปัญหาแล้วควรเริ่มแก้จากตรงไหน
ขายฝากผิดสัญญา มีกี่แบบ แบบไหนทำให้เสียทรัพย์?
คำว่าผิดสัญญาในขายฝากกินความกว้างกว่าที่หลายคนคิด และเกิดได้จากทั้งสองฝ่าย ผลของแต่ละแบบต่างกันมาก
| สิ่งที่เกิดขึ้น | ทรัพย์หลุดทันทีไหม | ผลที่ตามมา | มาตรา (พ.ร.บ. ขายฝาก 2562) |
|---|---|---|---|
| เจ้าของไม่ส่งดอกหรือจ่ายรายเดือนช้า | ไม่หลุด | ยอดค้างยังต้องเคลียร์ สิทธิไถ่อยู่จนถึงวันครบกำหนด | 8, 18 |
| เจ้าของไม่ไถ่ภายในกำหนด | หลุด | หมดสิทธิไถ่ และต้องส่งมอบทรัพย์ให้นายทุน | 18–19 |
| เจ้าของไม่ดูแลทรัพย์จนเสียหาย | ไม่หลุด | ผิดหน้าที่ดูแลทรัพย์ และเสี่ยงถูกเรียกค่าเสียหาย | 12 |
| นายทุนไม่ส่งหนังสือแจ้งก่อนครบกำหนด | ไม่เกี่ยว | เจ้าของได้เวลาไถ่เพิ่มอีก 6 เดือน | 17 |
| นายทุนไม่รับเงินไถ่หรือติดต่อไม่ได้ | ไม่หลุด ถ้าวางทรัพย์ถูกต้อง | วางทรัพย์แล้ว ทรัพย์กลับเป็นของเจ้าของ | 18 |
| นายทุนบอกให้ย้ายออกก่อนหมดสิทธิไถ่ | ไม่เกี่ยว | เจ้าของมีสิทธิอยู่ต่อ ไม่ต้องจ่ายค่าเช่า | 12 |
| นายทุนเอาทรัพย์ไปก่อภาระระหว่างสัญญา | ไม่เกี่ยว | ทำไม่ได้ถ้ากระทบสิทธิของเจ้าของ | 16 |
| คิดส่วนเพิ่มเกินเพดาน | ไม่เกี่ยว | สินไถ่ส่วนเพิ่มคิดเป็นดอกเบี้ยได้ไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด | 8 |
ถ้าจำได้เรื่องเดียว ให้จำว่า วันที่ต้องกลัวคือวันครบกำหนดไถ่ ไม่ใช่วันครบรอบจ่ายดอก
ขายฝากไม่ส่งดอก โดนยึดไหม?
ไม่โดนยึดเพราะเหตุนี้อย่างเดียว ในขายฝาก ชื่อในโฉนดเป็นของนายทุนมาตั้งแต่วันจดทะเบียนแล้ว สิ่งที่เจ้าของเดิมถืออยู่คือ สิทธิไถ่ และมาตรา 18 ให้ใช้สิทธินี้ได้ภายในเวลาที่กำหนดในสัญญา หรือเวลาที่กฎหมายขยายให้
ยิ่งไปกว่านั้น มาตรา 12 ให้เจ้าของครอบครองและใช้ทรัพย์เพื่ออยู่อาศัยหรือทำเกษตรได้จนถึงวันที่หมดสิทธิไถ่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าเช่า ค้างดอกกี่งวดก็ไม่ได้ทำให้วันนั้นเลื่อนเข้ามาเอง
แล้วถ้าสัญญาหรือเอกสารแนบเขียนว่า "ค้าง 3 งวดถือว่าสิ้นสิทธิไถ่" หรือ "ผิดนัดครั้งเดียวต้องย้ายออก" ล่ะ? เมื่อเป็นการขายฝากที่อยู่ภายใต้กฎหมาย 2562 มาตรา 6 วางหลักว่าข้อตกลงที่ขัดกับกฎหมายนี้เป็นโมฆะ จะอยู่ในสัญญาหรือทำแยกต่างหากก็ตาม สิทธิไถ่จึงไม่หายไปเพราะกระดาษอีกแผ่นที่เซ็นเพิ่ม
ขายฝากแล้วหยุดจ่ายเงินรายเดือนจะเกิดอะไรขึ้น ยังไถ่ทรัพย์คืนได้ไหม?
ยังไถ่ได้ แต่ต้องจ่ายสินไถ่ให้ครบ สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือยอดที่ไม่ได้จ่ายรายเดือนจะยังค้างอยู่ คุณเก้าทวงถามตามข้อตกลงได้ และวันไถ่คุณเอต้องจ่ายส่วนที่ขาดนั้นด้วย
กลับกัน เงินที่จ่ายไปแล้วก็ไม่สูญเปล่า มาตรา 8 ให้ถือว่าเงินหรือประโยชน์ที่นายทุนได้รับจากเจ้าของเพราะการขายฝาก ไม่ว่าจะเรียกว่าดอกเบี้ย ค่าปรับ หรือชื่ออื่น เป็นส่วนหนึ่งของสินไถ่ที่จ่ายแล้ว และสินไถ่ที่สูงกว่าราคาขายฝากต้องคิดแล้วไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด ดังนั้นก่อนจ่าย ให้ขอดูตัวเลขแยกว่าจ่ายไปแล้วเท่าไร เหลือเท่าไร
ตัวอย่างสัญญา 1 ปี ดอกเบี้ย 15% ต่อปี (1.25% ต่อเดือน) จ่ายมาแล้ว 9 งวด ค้าง 3 งวด
| ทรัพย์ของคุณเอ | ราคาขายฝาก (บาท) | ดอกต่อเดือน (บาท) | สินไถ่รวม 1 ปี (บาท) | จ่ายแล้ว 9 งวด (บาท) | ค้าง 3 งวด (บาท) | ยอดที่ต้องจ่ายวันไถ่ (บาท) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| บ้านเดี่ยว นนทบุรี | 1,200,000 | 15,000 | 1,380,000 | 135,000 | 45,000 | 1,245,000 |
| ที่ดินเปล่า 100 ตารางวา ปทุมธานี | 700,000 | 8,750 | 805,000 | 78,750 | 26,250 | 726,250 |
| คอนโด 30 ตร.ม. ใกล้รถไฟฟ้า | 1,000,000 | 12,500 | 1,150,000 | 112,500 | 37,500 | 1,037,500 |
ยอดวันไถ่ = สินไถ่รวม − เงินที่จ่ายแล้ว เช่น บ้านเดี่ยว 1,380,000 − 135,000 = 1,245,000 บาท (ดอกเบี้ยขายฝากคิดอย่างไร)
*ราคาและวงเงินในตาราง เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
เรื่องของคุณเอ: ค้างดอก 3 เดือน บ้านหลุดหรือยัง?
คุณเอขายฝากบ้านเดี่ยวกับคุณเก้า 1,200,000 บาท* สัญญา 1 ปี จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน จ่ายเดือนละ 15,000 บาท 6 เดือนแรกเรียบร้อยดี พอเดือนที่ 7 ลูกค้าร้านจ่ายเงินช้า คุณเอต้องหยุดจ่าย 3 งวด
เพื่อนบอกว่า "ค้างขนาดนี้บ้านหลุดแล้ว" คุณเอเลยไม่กล้ารับสาย ซึ่งเป็นจุดที่พลาดที่สุด เพราะบ้านยังไม่หลุด และวันที่ต้องสู้ยังอีกหลายเดือน พอตั้งสติได้ คุณเอทำ 4 อย่างนี้
- เปิดสัญญาดูวันครบกำหนดไถ่และยอดสินไถ่ ไม่เชื่อคำบอกต่อ
- รวบรวมสลิป 6 งวดที่จ่ายแล้ว เพื่อให้ยอดตรงกัน
- คุยกับคุณเก้าและส่งแผนเป็นข้อความ ว่าจะกลับมาจ่ายงวดที่ 10 และเคลียร์ 45,000 บาทวันไถ่
- ตรวจจดหมาย เพราะคุณเก้าต้องส่งหนังสือแจ้งวันและยอดไถ่ในช่วงเดือนที่ 6–9 ของสัญญา
คุณเก้ายอมรับแผน คุณเอกลับมาจ่าย 3 งวดสุดท้าย แล้วไปไถ่ที่สำนักงานที่ดินด้วยยอด 1,245,000 บาทก่อนวันครบกำหนด บ้านกลับมาเป็นชื่อคุณเอตามเดิม
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ขายฝากผิดนัดแล้วนายทุนทำอะไรได้ ทำอะไรไม่ได้?
| นายทุนทำได้ | นายทุนทำไม่ได้ |
|---|---|
| ทวงยอดที่ค้างตามข้อตกลง | บอกว่าทรัพย์หลุดก่อนหมดสิทธิไถ่ |
| ไม่ยอมต่อสัญญา เพราะการต่อเป็นเรื่องที่ต้องตกลงกัน | บังคับให้ย้ายออก หรือเก็บค่าเช่าระหว่างยังมีสิทธิไถ่ |
| เมื่อหมดสิทธิไถ่แล้ว ให้ส่งมอบทรัพย์ตามมาตรา 19 | เปลี่ยนกุญแจหรือขนของออกเอง |
| เรียกตามยอดสินไถ่ในสัญญา ภายใต้เพดานกฎหมาย | คิดส่วนเพิ่มเกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด |
| ขอให้ไถ่ภายในวันที่กำหนด | ปฏิเสธเงินไถ่เพื่อให้เลยกำหนด เพราะเจ้าของวางทรัพย์ได้ |
อ่านสิทธิรายมาตราแบบเต็มได้ที่ กฎหมายขายฝาก
ทรัพย์แบบไหนได้รับความคุ้มครองนี้ และแบบไหนต้องอ่านสัญญาให้ละเอียดกว่าเดิม?
สิทธิหลายข้อด้านบนมาจาก พ.ร.บ. ขายฝาก 2562 ซึ่งใช้เมื่อผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดา และทรัพย์เป็นที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย โดยดูข้อเท็จจริงในวันขายฝาก ไม่ใช่ดูแค่คำที่เขียนในสัญญา (มาตรา 6)
| ทรัพย์และผู้ขายฝาก | กฎหมายที่ใช้ | ควรทำอะไร |
|---|---|---|
| บ้านหรือคอนโดที่บุคคลธรรมดาใช้อยู่อาศัย | พ.ร.บ. 2562 และ ป.พ.พ. เท่าที่ไม่ขัดกัน | ใช้สิทธิตามตารางด้านบนได้ |
| ที่ดินเปล่าที่ไม่ได้ใช้อยู่อาศัยหรือเกษตร | มักใช้ ป.พ.พ. มาตรา 491–502 | ดูข้อเท็จจริงการใช้ที่ดิน และอ่านข้อตกลงเรื่องผิดนัดก่อนเซ็น |
| อาคารพาณิชย์ที่ใช้ทำธุรกิจอย่างเดียว | มักใช้ ป.พ.พ. | ไม่ควรนับว่ามีสิทธิได้รับหนังสือแจ้งหรือเวลาเพิ่ม 6 เดือน |
| ผู้ขายฝากเป็นบริษัท | ป.พ.พ. | จดวันครบกำหนดและเตรียมเงินไถ่เอง |
ไม่ว่าทรัพย์แบบไหน หลักเรื่องวันครบกำหนดยังเหมือนกัน คือต้องไถ่ให้ทันภายในเวลาที่จดทะเบียนไว้ และถ้าเจ้าหนี้ไม่รับเงิน ก็มีทางวางทรัพย์ตาม ป.พ.พ. เช่นกัน
นายทุนไม่แจ้งก่อนครบกำหนด เจ้าของได้อะไร?
มาตรา 17 ให้นายทุนส่งหนังสือทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ แจ้งกำหนดไถ่และจำนวนสินไถ่ พร้อมแนบสำเนาสัญญา ก่อนครบกำหนดไม่น้อยกว่า 3 เดือนแต่ไม่เกิน 6 เดือน ถ้าไม่ส่ง ส่งนอกช่วงเวลานี้ หรือไม่แนบสำเนาสัญญา เจ้าของจะไถ่ได้ภายใน 6 เดือนนับจากวันครบกำหนดเดิม โดยจ่ายสินไถ่ตามจำนวนในสัญญา
สมมติสัญญาคุณเอครบกำหนด 30 มิถุนายน หนังสือควรส่งในช่วงปลายธันวาคมถึง 30 มีนาคม ถ้าไม่มีการส่ง คุณเอไถ่ได้ถึงประมาณ 30 ธันวาคม
เวลาที่เพิ่มมานี้เป็นทางรอด ไม่ใช่แผนหลัก เพราะการพิสูจน์ว่าได้รับหรือไม่ได้รับหนังสืออาจต้องดูหลักฐานไปรษณีย์ เก็บซองจดหมายและใบแจ้งทุกฉบับไว้ และรีบถามเจ้าหน้าที่ที่ดินหรือทนายทันทีถ้าคิดว่าจะต้องใช้สิทธินี้
มีเงินไถ่แล้ว แต่นายทุนไม่รับ ต้องทำอย่างไร?
ใช้การวางทรัพย์ตามมาตรา 18 นำสินไถ่ไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ สำนักงานที่ดินจังหวัด หรือสำนักงานที่ดินที่รับจดทะเบียนขายฝากแปลงนั้น โดยสละสิทธิถอนเงินที่วางไว้ เมื่อวางแล้ว กรรมสิทธิ์กลับมาเป็นของเจ้าของตั้งแต่เวลาที่วาง
ถ้าไถ่กับนายทุนไม่ได้ด้วยเหตุที่ไม่ใช่ความผิดของเจ้าของ เช่น ติดต่อไม่ได้ กฎหมายยังให้วางทรัพย์ได้ภายใน 30 วันนับจากวันถึงกำหนด หรือนับจากวันที่เหตุนั้นสิ้นสุดลง แต่ทางที่ดีที่สุดคือไปให้ทันก่อนวันครบกำหนด อย่านับ 30 วันนี้เป็นเวลาสำรอง ขั้นตอนละเอียดอยู่ที่ มีเงินไถ่แล้วแต่นายทุนไม่รับเงิน
ถ้าผิดข้อตกลงไปแล้ว ควรทำอย่างไรตามสถานการณ์?
| สถานการณ์ตอนนี้ | สิ่งที่ควรทำก่อน | อ่านต่อ |
|---|---|---|
| ค้างดอก 1–3 งวด ยังเหลือเวลาอีกนาน | ทำยอดค้างให้ตรงกัน ส่งแผนจ่ายเป็นข้อความ เก็บสลิปทุกงวด | ดอกเบี้ยขายฝาก |
| นายทุนไม่รับเงินรายเดือน | เสนอจ่ายเป็นหลักฐาน ส่งหนังสือแจ้ง แล้วกันยอดนั้นไว้สำหรับวันไถ่ | ไม่รับเงินไถ่ |
| เหลือเวลาอีกไม่กี่เดือน เงินยังไม่พอ | เริ่มคุยต่อสัญญา และเทียบหานายทุนใหม่พร้อมกัน | ต่อสัญญาขายฝาก |
| ดอกแพงจนจ่ายไม่ไหว | คำนวณว่าการย้ายนายทุนคุ้มไหม | ย้ายนายทุน |
| ยังไม่มีแผนหาเงินก้อน | เขียนแผนรับเงินรายเดือนย้อนจากวันไถ่ | วางแผนไถ่ |
| ถูกบอกให้ย้ายออกหรือถูกเปลี่ยนกุญแจ | เก็บหลักฐาน แจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจ และปรึกษาทนาย | กฎหมายขายฝาก |
| เลยวันครบกำหนดแล้ว | ตรวจก่อนว่าได้รับหนังสือตามมาตรา 17 ไหม แล้วคุยเรื่องซื้อคืนเป็นข้อตกลงใหม่ | ขายฝากหลุด |
ถ้าเงินไม่พอจริง ๆ และเหลือเวลาน้อย การขายบ้านก่อนหมดสิทธิไถ่ก็ยังดีกว่าปล่อยหลุด เพราะเมื่อทรัพย์หลุด ส่วนต่างระหว่างราคาทรัพย์กับเงินที่ได้ไปจะไม่คืนเจ้าของเดิม การขายแบบนี้ต้องวางแผนให้ผู้ซื้อรายใหม่นำเงินมาไถ่และโอนต่อในวันเดียวกันที่สำนักงานที่ดิน
ถ้าคู่กรณีตกลงกันไม่ได้ มาตรา 11 ให้ข้อพิพาทเรื่องขายฝากเป็นคดีผู้บริโภค โดยถือว่าผู้ขายฝากเป็นผู้บริโภค สามารถนำสัญญา สลิป และซองจดหมายไปปรึกษาทนายหรือสภาทนายความเพื่อดูทางดำเนินคดีได้
ถ้าทรัพย์หลุดจริง ต้องส่งมอบอย่างไร?
เมื่อหมดเวลาไถ่ตามสัญญาหรือตามกฎหมายแล้ว มาตรา 19 ให้เจ้าของส่งมอบการครอบครองทรัพย์ตามสภาพในเวลานั้น ผู้เช่าหรือผู้ใช้ประโยชน์ที่เข้ามาในระหว่างสัญญาก็หมดสิทธิเมื่อพ้นกำหนดไถ่ตามมาตรา 13 ส่วนผลิตผลเกษตรที่ไม่ใช่ส่วนควบของที่ดิน เจ้าของผลผลิตยังมีเวลาเข้าไปเก็บได้ไม่เกิน 6 เดือนเมื่อมีหนังสือแจ้ง
ถึงจุดนี้ นายทุนไม่จำเป็นต้องรับเงินไถ่อีก การได้บ้านคืนจึงเป็นการตกลงซื้อคืนใหม่ นายทุนจะตอบรับหรือไม่ก็ได้ และถ้าเจ้าของเดิมยังอยู่ นายทุนควรดำเนินการตามกระบวนการกฎหมาย ไม่ใช่ขนย้ายเอง (ขายฝากหลุดแล้วยังมีสิทธิอะไร)
ก่อนเซ็นสัญญาขายฝาก ควรเช็กอะไรเพื่อไม่ให้เกิดปัญหาภายหลัง?
- วันครบกำหนดไถ่ตรงกับที่จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน
- ยอดสินไถ่ในสัญญาคิดแล้วไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
- เงินรายเดือนจ่ายเข้าบัญชีใคร และระบุว่าหักจากสินไถ่อย่างไร
- ไม่มีเอกสารแนบที่ตัดสิทธิไถ่หรือสั่งให้ย้ายออก
- ที่อยู่ส่งจดหมายเป็นที่อยู่ที่คุณรับได้จริง ถ้าย้ายบ้านให้แจ้งเป็นหนังสือ
- ขอดูเงินที่ได้รับจริงหลังหักค่าใช้จ่าย ควบคู่กับยอดที่ต้องจ่ายคืน
ถ้าทำเอกสารส่วนตัวกันเองแล้วไม่ได้จดทะเบียนกับเจ้าพนักงานที่ดิน มาตรา 7 ถือว่าการขายฝากเป็นโมฆะ จึงควรไปจดทะเบียนและรับเงินที่สำนักงานที่ดินทุกครั้ง
กังวลเรื่องผิดสัญญาขายฝากบ้านหรือที่ดิน? ทัก Homeday ช่วยดูก่อนได้ ยังไม่ต้องตัดสินใจ
ถ้าคุณกำลังมองหานายทุนใหม่หรืออยากวางแผนไถ่ แค่ส่งรูปโฉนด ที่ตั้ง จำนวนเงินที่ต้องการ และวันครบกำหนดไถ่ (ถ้ามี) มาที่ LINE @homeday ทีมงานจะประเมินเบื้องต้นจากข้อมูลทรัพย์และราคาตลาด แล้วแจ้งให้คุณเห็นครบทั้งวงเงินโดยประมาณ เงินที่ได้รับจริง และยอดที่ต้องไถ่คืน ก่อนตัดสินใจ
- รับบ้านพร้อมที่ดิน ทาวน์เฮาส์ คอนโด และที่ดินเปล่า
- ดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
- ทำสัญญากับนายทุนโดยตรงที่สำนักงานที่ดินเท่านั้น
- มีทีมตามเรื่องให้ทุกขั้นตอน
- ที่ดินเกษตรกรรมและที่ดิน ส.ป.ก. ยังไม่รับพิจารณา
มีข้อสงสัยตรงไหน ถามทีมงานได้ที่ LINE @homeday ปรึกษาฟรี ไม่มีข้อผูกมัด














