ขายฝากที่ดินคือการขายที่ดินให้นายทุน โดยมีสิทธิ์ซื้อคืน (ไถ่) ภายในเวลาที่ตกลง ทำได้กับที่ดินที่มีโฉนดหรือ น.ส.3 ก ที่โอนได้ ส่วนที่ดิน ส.ป.ก. และ ภ.บ.ท.5 ขายฝากไม่ได้ วันจดทะเบียน ชื่อในโฉนดเปลี่ยนเป็นนายทุนทันที เจ้าของได้เงินก้อนวันเดียวกัน แล้วต้องหาเงินมาไถ่ให้ทันวันครบกำหนด โดยส่วนเพิ่มที่เรียกกันว่าดอกเบี้ย ต้องไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
บทความนี้เล่าผ่าน คุณเอ เจ้าของที่ดินเปล่า 100 ตารางวาในปทุมธานีที่ต้องการเงินไปลงทุนในร้าน กับ คุณเก้า นายทุนผู้รับซื้อฝาก ตั้งแต่เช็กว่าที่ดินแปลงนี้ทำได้ไหม ได้เงินเท่าไร จนถึงวางแผนหาเงินมาไถ่ที่ดินคืน
ขายฝากที่ดินคืออะไร ต่างจากขายที่ดินธรรมดาตรงไหน?
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 491 กำหนดว่า ขายฝากคือการซื้อขายที่กรรมสิทธิ์ตกเป็นของผู้ซื้อทันที แต่ผู้ขายมีสิทธิ์ไถ่คืนได้ ต่างจากการขายที่ดินธรรมดาตรงที่ "มีสิทธิ์ซื้อคืนติดมาด้วย" และต่างจากจำนองตรงที่ชื่อในโฉนดเปลี่ยนไปเลย
เจ้าของบางคนเข้าใจว่าขายฝากคือการเอาโฉนดไปฝากไว้กับนายทุน ซึ่งไม่ใช่ การขายฝากที่กฎหมายรับรองต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อเจ้าหน้าที่ที่สำนักงานที่ดิน (พ.ร.บ. ขายฝาก 2562 มาตรา 7) ถ้าแค่เซ็นกระดาษกันเองแล้วส่งโฉนดให้นายทุนเก็บ สัญญานั้นไม่ใช่ขายฝากตามกฎหมาย และเสี่ยงมีปัญหาทีหลัง
คำที่จะเจอในสัญญาขายฝากที่ดินมี 3 คำหลัก คือ ราคาขายฝาก (เงินที่คุณเอได้รับ) สินไถ่ (เงินที่ต้องจ่ายเพื่อเอาที่ดินคืน = ราคาขายฝาก + ส่วนเพิ่ม) และ วันครบกำหนดไถ่ (วันสุดท้ายที่ใช้สิทธิ์ได้) อ่านพื้นฐานขายฝากทั้งหมดได้ที่ ขายฝากคืออะไร
ที่ดินแบบไหนขายฝากได้? ดูจากเอกสารสิทธิ์ก่อน
สิ่งแรกที่คุณเก้าถามคุณเอไม่ใช่ราคาที่ดิน แต่คือ "มีเอกสารอะไร" เพราะขายฝากต้องโอนกรรมสิทธิ์ ที่ดินที่ไม่มีเอกสารที่จดทะเบียนโอนได้ จึงทำไม่ได้ตั้งแต่ต้น
| เอกสารที่ดิน | ขายฝากได้ไหม | สิ่งที่ต้องรู้ |
|---|---|---|
| โฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ) | ได้ | นายทุนรับมากที่สุด เพราะรู้ขอบเขตแปลงชัด |
| น.ส.3 ก | ได้ | จดทะเบียนได้ทันที แต่นายทุนบางรายรับน้อยกว่าโฉนด |
| น.ส.3 / น.ส.3 ข | ได้ แต่ช้ากว่า | ต้องประกาศที่สำนักงานที่ดิน 30 วันก่อนจดทะเบียน นายทุนส่วนใหญ่ไม่ค่อยรับ |
| ส.ค.1 | ไม่ได้ | เป็นแค่หนังสือแจ้งการครอบครอง ต้องขอออกโฉนดก่อน |
| ส.ป.ก. 4-01 | ไม่ได้ | กฎหมายปฏิรูปที่ดินห้ามโอน ยกเว้นตกทอดทางมรดกตามเงื่อนไข |
| ภ.บ.ท.5 | ไม่ได้ | เป็นใบเสียภาษีบำรุงท้องที่ ไม่ใช่เอกสารสิทธิ์ |
| น.ส.2 (ใบจอง) / ที่ดินมีข้อห้ามโอน | ไม่ได้ | ต้องรอพ้นระยะห้ามโอนหรือได้โฉนดก่อน |
ถ้ามีแค่ ส.ป.ก. หรือ ภ.บ.ท.5 แล้วต้องการเงิน ดูทางเลือกที่ทำได้จริงได้ที่ ขายฝากที่ดิน ส.ป.ก. ได้ไหม และ ที่ดิน ภ.บ.ท.5 คืออะไร
ทำไมที่ดินบางแปลงขายฝากได้ แต่บางแปลงไม่ได้ ผู้รับซื้อดูอะไรบ้าง?
มีโฉนดแล้วไม่ได้แปลว่าจะมีนายทุนรับทุกแปลง เพราะถ้าคุณเอไม่ไถ่ คุณเก้าต้องขายที่ดินต่อเพื่อเอาเงินคืน นายทุนจึงดูว่าที่ดินแปลงนั้น "ขายต่อง่ายแค่ไหน" เป็นหลัก
ทางเข้าออกและหน้ากว้างติดถนน
ที่ดินตาบอดที่ไม่มีทางสาธารณะเข้าถึง หรือมีแค่ทางเดินที่เจ้าของข้างเคียงยอมให้ผ่านโดยไม่ได้จดภาระจำยอม นายทุนส่วนใหญ่ไม่รับ ส่วนแปลงที่ติดถนนลาดยาง รถยนต์เข้าได้ ได้เปรียบชัดเจน
ผังเมืองและการใช้ประโยชน์
ที่ดินในเขตชุมชนหรือที่อยู่อาศัยขายต่อได้ง่ายกว่าที่ดินในเขตอนุรักษ์หรือเขตเกษตร ส่วนที่ดินเกษตรกรรม เช่น ที่นา สวน ไร่ แม้กฎหมายไม่ได้ห้าม แต่นายทุนส่วนใหญ่ไม่รับ เพราะราคาต่อไร่ต่ำและกลุ่มผู้ซื้อแคบ
รูปแปลง น้ำ ไฟ และสภาพจริง
แปลงสี่เหลี่ยมที่ถมแล้ว มีไฟฟ้าและน้ำประปาผ่านหน้าที่ดิน ได้วงเงินดีกว่าแปลงยาวแคบ ที่ลุ่มน้ำท่วมถึง หรือติดแนวสายไฟแรงสูง
ชื่อเจ้าของและภาระเดิม
นายทุนจะดูหลังโฉนดว่ามีจำนอง ภาระจำยอม หรือการอายัดหรือไม่ และใครต้องลงชื่อบ้าง ถ้าโฉนดมีชื่อหลายคน ทุกคนต้องยินยอม (โฉนดหลายชื่อขายฝากได้ไหม)
ขายฝากที่ดินเปล่า กับขายฝากที่ดินพร้อมบ้าน ต่างกันอย่างไร?
ทั้งสองแบบใช้ขั้นตอนเดียวกัน แต่ต่างกันเรื่องวงเงินและความคุ้มครองตาม พ.ร.บ. ขายฝาก 2562 ซึ่งใช้กับผู้ขายฝากที่เป็นบุคคลธรรมดา และทรัพย์เป็นที่อยู่อาศัยหรือที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
| ประเด็น | ที่ดินพร้อมบ้าน | ที่ดินเปล่า | คอนโด |
|---|---|---|---|
| นายทุนดูอะไรเพิ่ม | สภาพบ้าน ทำเล | ทางเข้าออก ผังเมือง หน้ากว้าง | อายุตึก ค่าส่วนกลางค้าง |
| อยู่ต่อได้ไหม (ม.12–13) | ได้ ไม่ต้องจ่ายค่าเช่า | ใช้ประโยชน์ได้ตามที่ตกลง | ได้ ถ้าเป็นที่อยู่อาศัย |
| ความคุ้มครอง พ.ร.บ. 2562 | ได้ ถ้าเป็นที่อยู่อาศัย | ขึ้นกับการใช้ที่ดิน ต้องถามเจ้าหน้าที่ | ได้ ถ้าเป็นที่อยู่อาศัย |
| อ่านต่อ | ขายฝากคืออะไร | บทความนี้ | ขายฝากคอนโด |
จุดที่เจ้าของที่ดินเปล่ามักพลาดคือคิดว่าได้สิทธิ์ทุกข้อเหมือนบ้าน ถ้าที่ดินแปลงนั้นไม่เข้านิยามของ พ.ร.บ. 2562 สัญญาจะใช้ ป.พ.พ. เป็นหลัก ซึ่งยังคุมเพดานสินไถ่ไว้ที่ 15% ต่อปี (มาตรา 499) และกำหนดเวลาไถ่ไม่เกิน 10 ปี (มาตรา 494) แต่ไม่มีหนังสือแจ้งเตือนก่อนครบกำหนดตามมาตรา 17 คุณเอจึงควรถามเจ้าหน้าที่ที่ดินวันจดทะเบียนว่าสัญญาอยู่ใต้กฎหมายฉบับไหน และจดวันครบกำหนดไว้เอง
ขายฝากที่ดินได้กี่เปอร์เซ็นต์ของราคา?
วงเงินขายฝากที่ดินไม่มีตัวเลขตายตัว ขึ้นกับผลประเมิน บางเคสถึง 60% ของราคาตลาด ปัจจัยหลักคือเรื่องที่เล่าในหัวข้อก่อนหน้า ทั้งทำเล ทางเข้า ผังเมือง และเอกสาร วิธีที่รู้ตัวเลขจริงเร็วที่สุดคือส่งข้อมูลที่ดินมาประเมินก่อน (วงเงินขายฝากเหมาะกับทรัพย์ไหม ดูจากอะไร)
ตัวอย่างนี้คิดดอกเบี้ยที่ 15% ต่อปี หรือ 1.25% ต่อเดือน
| ทรัพย์ของคุณเอ | ราคาตลาด (บาท) | ราคาขายฝาก (บาท) | ดอกเบี้ยต่อเดือน (บาท) | สินไถ่รวม 1 ปี (บาท) |
|---|---|---|---|---|
| ที่ดินเปล่า 100 ตร.ว. ปทุมธานี | 2,000,000 | 700,000 | 8,750 | 805,000 |
| บ้านเดี่ยวพร้อมที่ดิน นนทบุรี | 3,000,000 | 1,200,000 | 15,000 | 1,380,000 |
| คอนโด 30 ตร.ม. ใกล้รถไฟฟ้า | 2,500,000 | 1,000,000 | 12,500 | 1,150,000 |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ที่ดินเปล่ามักได้สัดส่วนต่ำกว่าบ้านในทำเลใกล้กัน เพราะกลุ่มคนซื้อต่อแคบกว่า ก่อนตกลง คุณเอควรขอดูตัวเลข "เงินที่ได้รับจริงหลังหักค่าใช้จ่าย" ไม่ใช่ดูแค่ราคาขายฝากในสัญญา (ดอกเบี้ยขายฝากคิดอย่างไร)
ค่าใช้จ่ายวันจดทะเบียนขายฝากที่ดิน
สำนักงานที่ดินคิดค่าธรรมเนียมจากราคาประเมินราชการ ไม่ใช่ราคาตลาด สมมติที่ดินของคุณเอมีราคาประเมินราชการ 1,000,000 บาท
| รายการ | อัตรา | ที่ดินคุณเอ (บาท) |
|---|---|---|
| ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนขายฝาก | 2% ของราคาประเมินราชการ | 20,000 |
| อากรแสตมป์ | 0.5% ของราคาที่สูงกว่า (ราคาประเมินหรือราคาขายฝาก) | 5,000 |
| ภาษีธุรกิจเฉพาะ | 3.3% ถ้าถือครองไม่ถึง 5 ปี (เสียแทนอากร) | 33,000 (ถ้าเพิ่งได้ที่ดินมา) |
| ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย | คำนวณตามราคาประเมินและปีที่ถือครอง | เจ้าหน้าที่คำนวณให้ |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ใครจ่ายส่วนไหนตกลงกันได้ แต่ส่วนใหญ่ผู้ขายฝากเป็นคนจ่าย ถ้าคุณเอเพิ่งรับโอนที่ดินมาไม่ถึง 5 ปี ภาษีธุรกิจเฉพาะจะเป็นก้อนที่ใหญ่ที่สุด ควรถามเจ้าหน้าที่ล่วงหน้า ส่วนวันไถ่ถอนภายในกำหนด ค่าธรรมเนียมต่ำมาก (ค่าธรรมเนียมและภาษีขายฝาก)
ขายฝากที่ดินติดจำนองได้ไหม?
ได้ แต่ต้องปิดหนี้จำนองเดิมในวันเดียวกัน เพราะนายทุนจะไม่รับซื้อฝากที่ดินที่ยังมีภาระติดอยู่ ลำดับที่สำนักงานที่ดินคือ ไถ่ถอนจำนองเดิม แล้วจดขายฝากต่อทันที โดยนายทุนนำเงินส่วนหนึ่งจ่ายให้เจ้าหนี้เดิม
สมมติที่ดินคุณเอยังติดจำนองธนาคาร 250,000 บาท ราคาขายฝาก 700,000 บาท เขาจะได้เงินเหลือ 450,000 บาทก่อนหักค่าธรรมเนียม ถ้าเงินที่ต้องการคือ 600,000 บาท ก็ยังไม่พอ ต้องคุยวงเงินหรือลดแผนใช้เงินตั้งแต่ต้น
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
สิ่งที่ต้องเตรียมคือหนังสือแจ้งยอดปิดหนี้ ณ วันนัดจากเจ้าหนี้เดิม และนัดเจ้าหน้าที่ของเจ้าหนี้ให้มาไถ่ถอนจำนองที่สำนักงานที่ดินวันเดียวกัน (บ้านติดธนาคารขายฝากได้ไหม)
ขั้นตอนขายฝากที่ดิน ทำที่ไหน ใช้เอกสารอะไร
- ส่งข้อมูลที่ดิน สำเนาโฉนดหน้า-หลัง พิกัด รูปทางเข้า และจำนวนเงินที่ต้องการ
- นายทุนลงดูที่ดิน เทียบหมุดและขอบเขตกับโฉนด ดูทางเข้าออกจริง
- ตกลงเงื่อนไขเป็นตัวเลข ราคาขายฝาก ดอกเบี้ย (ไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด) ระยะเวลาไถ่ และใครจ่ายค่าอะไร
- จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่ ถ้าที่ดินอยู่ต่างจังหวัด ให้คนรับมอบอำนาจไปแทนได้ (ขายฝากที่ดินต่างจังหวัด)
- รับเงินวันเดียวกัน ผ่านแคชเชียร์เช็คหรือโอนที่สำนักงานที่ดิน
เอกสารหลักคือโฉนดตัวจริง บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน และหนังสือยินยอมคู่สมรส (ถ้ามี) รายการเต็มตามแต่ละกรณีอยู่ที่ ขายฝากที่ดินใช้เอกสารอะไร
ขายฝากที่ดินแล้ว ต้องหาเงินมาไถ่อย่างไร?
คำถามนี้ควรมีคำตอบก่อนเซ็น ไม่ใช่หลังรับเงิน เพราะดอกเบี้ยรายเดือนไม่ได้ลดเงินต้น วันไถ่คุณเอยังต้องมีเงิน 700,000 บาทครบก้อน
เลือกระยะสัญญาให้ตรงกับเงินที่เก็บได้จริง
| ระยะสัญญา | ดอกเบี้ยต่อเดือน | ต้องเก็บเงินต้นต่อเดือน | ภาระรวมต่อเดือน | ดอกเบี้ยรวมสูงสุด |
|---|---|---|---|---|
| 1 ปี | 8,750 | 58,334 | 67,084 | 105,000 |
| 2 ปี | 8,750 | 29,167 | 37,917 | 210,000 |
| 3 ปี | 8,750 | 19,445 | 28,195 | 315,000 |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ร้านของคุณเอเหลือเงินหลังหักต้นทุนและค่าใช้จ่ายบ้านเดือนละราว 35,000 บาท สัญญา 1 ปีจึงเป็นไปไม่ได้ เขาเลือก 3 ปี ซึ่งดูเหมือนเสียดอกเบี้ยมากกว่า แต่ไถ่ก่อนกำหนดได้เสมอ ถ้าเก็บเงินครบเร็วก็จ่ายดอกเบี้ยแค่ตามเดือนที่ใช้จริง
4 ทางหาเงินไถ่ที่ดิน
- เก็บจากรายได้ แยกบัญชีเงินไถ่ออกจากเงินหมุนร้านตั้งแต่เดือนแรก และเช็กยอดทุกไตรมาส
- ขายที่ดินแล้วไถ่วันเดียวกัน ถ้ามีคนซื้อที่ดินในราคา 1,900,000 บาท ผู้ซื้อจ่ายสินไถ่ 700,000 บาทให้คุณเก้า แล้วจดไถ่ถอนและจดขายต่อกันที่สำนักงานที่ดินในวันเดียว คุณเอเหลือ 1,200,000 บาทก่อนหักภาษีและค่าธรรมเนียม ดีกว่าปล่อยให้หลุดแล้วเสียทั้งแปลง*
- เปลี่ยนไปจำนอง ถ้าตอนนั้นยอดที่ต้องใช้ลดลง อาจไถ่แล้วจดจำนองกับนายทุนหรือธนาคารในวันเดียวกัน ชื่อในโฉนดกลับมาเป็นของคุณเอ ค่าจดจำนอง 1% ของวงเงิน (สูงสุด 200,000 บาท)
- หานายทุนรายใหม่มาไถ่แทน นายทุนใหม่จ่ายสินไถ่ให้คุณเก้า แล้วทำสัญญาขายฝากใหม่ เหมาะเมื่อแผนเงินเลื่อนออกไป แต่ต้องเสียค่าธรรมเนียมจดทะเบียนใหม่
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ข้อควรรู้คือระหว่างสัญญา ที่ดินเป็นชื่อคุณเก้า คุณเอแบ่งแปลงหรือขายเองโดยลำพังไม่ได้ ทุกทางข้างต้นจึงต้องนัดคุณเก้ามาที่สำนักงานที่ดินด้วย
ไถ่ก่อนกำหนด จ่ายช้า หรือนายทุนไม่รับเงิน ทำอย่างไร?
ไถ่ก่อนกำหนด: พ.ร.บ. 2562 มาตรา 10 ให้ไถ่ก่อนได้ นายทุนเรียกค่าเสียโอกาสได้ไม่เกิน 2% ต่อปีของเวลาที่เหลือ ถ้าคุณเอไถ่เดือนที่ 20 ของสัญญา 3 ปี เหลือ 16 เดือน ค่าเสียโอกาสสูงสุดคือ 700,000 × 2% × 16 ÷ 12 = 18,667 บาท (ไถ่ขายฝากก่อนกำหนด)
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
จ่ายดอกเบี้ยช้า: ที่ดินไม่หลุดทันที สิทธิ์ไถ่ยังอยู่จนถึงวันครบกำหนดที่จดทะเบียนไว้ คุณเก้าทวงเงินค้างได้ แต่เลื่อนวันหมดสิทธิ์เข้ามาไม่ได้
ใกล้ครบกำหนด: มาตรา 17 ให้นายทุนส่งหนังสือแจ้งวันครบกำหนดและยอดสินไถ่ล่วงหน้า 3–6 เดือน ถ้าไม่แจ้ง ผู้ขายฝากได้เวลาไถ่เพิ่มอีก 6 เดือน ถ้าเงินยังไม่พอ ให้คุยขยายเวลาและจดทะเบียนก่อนวันครบกำหนด (ขายฝากใกล้ครบกำหนด ขอต่อได้ไหม)
นายทุนหลบหน้าหรือไม่รับเงิน: มาตรา 18 ให้นำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์หรือสำนักงานที่ดินได้ ถือว่าไถ่แล้ว ที่ดินกลับเป็นของคุณเอ แม้นายทุนไม่คืนโฉนด สำนักงานที่ดินก็ออกใบแทนให้ได้ (กฎหมายขายฝากคุ้มครองอะไรบ้าง)
อยากรู้ว่าที่ดินของคุณขายฝากได้เท่าไร? ทัก Homeday ดูตัวเลขก่อนได้ ยังไม่ต้องตัดสินใจ
แค่ส่งรูปโฉนดหน้า-หลัง พิกัด รูปทางเข้า และจำนวนเงินที่ต้องการมาที่ LINE @homeday ทีมงานจะประเมินเบื้องต้นจากข้อมูลทรัพย์และราคาตลาด แล้วแจ้งให้คุณเห็นครบทั้งวงเงินโดยประมาณ เงินที่ได้รับจริง ยอดที่ต้องไถ่คืน และแผนไถ่ที่ทำได้
- รับบ้านพร้อมที่ดิน ทาวน์เฮาส์ คอนโด และที่ดินเปล่า
- รับทั้งขายฝากและจำนอง พร้อมเทียบให้ดูว่าแบบไหนเหมาะกับแผนเงินของคุณ
- ดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
- ทำสัญญากับนายทุนโดยตรงที่สำนักงานที่ดินเท่านั้น
- มีทีมตามเรื่องให้ทุกขั้นตอน
- ที่ดินเกษตรกรรมและที่ดิน ส.ป.ก. ยังไม่รับพิจารณา
มีข้อสงสัยตรงไหน ถามทีมงานได้ที่ LINE @homeday ปรึกษาฟรี ไม่มีข้อผูกมัด














