กฎหมายขายฝากฉบับปี 2562 คุ้มครองผู้ขายฝากที่เป็นบุคคลธรรมดา ซึ่งขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย สาระสำคัญคือต้องจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน ดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด ไถ่ก่อนกำหนดได้ อยู่บ้านต่อได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าเช่า นายทุนต้องส่งหนังสือแจ้งก่อนครบกำหนด และถ้านายทุนไม่ยอมรับเงิน ผู้ขายฝากวางเงินแทนได้
บทความนี้ไล่สิทธิ์ทีละมาตรา ผ่านเรื่องของ คุณเอ เจ้าของบ้านที่ต้องการเงิน กับ คุณเก้า นายทุนผู้รับซื้อฝาก พร้อมบอกว่ากรณีไหนกฎหมายนี้ไม่คุ้มครอง
กฎหมายขายฝากมีกี่ฉบับ ใช้ฉบับไหนกับบ้านเรา?
การขายฝากบ้านและที่ดินในไทยมีกฎหมายเกี่ยวข้อง 2 ชั้น
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 491–502 เป็นกฎหมายพื้นฐานของขายฝากทุกแบบ เช่น อสังหาริมทรัพย์กำหนดเวลาไถ่ได้ไม่เกิน 10 ปี และสินไถ่สูงกว่าราคาขายฝากได้ไม่เกิน 15% ต่อปี
- พ.ร.บ.คุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 ใช้เพิ่มเติมเมื่อเข้าเงื่อนไข และให้สิทธิ์ผู้ขายฝากมากกว่า ป.พ.พ.
เมื่อกฎหมาย 2562 ใช้กับกรณีไหน ข้อที่กฎหมายนี้เขียนไว้จะใช้ก่อน ส่วนเรื่องที่ไม่ได้เขียน ให้กลับไปใช้ ป.พ.พ. ขายฝากคืออะไร อ่านพื้นฐานก่อน
ใครบ้างที่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายขายฝาก 2562?
ต้องเข้าเงื่อนไขทั้งสองข้อ
- ผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดา ถ้าทรัพย์อยู่ในชื่อบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน ไม่ได้รับความคุ้มครองตามฉบับนี้
- ทรัพย์เป็นที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย รวมบ้านหรือสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินนั้น
| กรณี | เข้าเงื่อนไขไหม | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| คุณเอขายฝากบ้านเดี่ยวที่ตัวเองอยู่อาศัย | เข้า | ได้สิทธิ์ครบทุกข้อ |
| ทาวน์เฮาส์ที่ซื้อไว้ให้พ่อแม่อยู่ | เข้า | ใช้เป็นที่อยู่อาศัย |
| ที่ดินทำสวนในชื่อคุณเอ | เข้า | แต่นายทุนส่วนใหญ่ไม่รับที่ดินเกษตรกรรม |
| อาคารพาณิชย์ที่ใช้ทำร้านอย่างเดียว ไม่มีคนอยู่ | อาจไม่เข้า | ดูการใช้ประโยชน์จริง ถามเจ้าพนักงานที่ดินวันจดทะเบียน |
| ที่ดินในชื่อบริษัทของคุณเอ | ไม่เข้า | ผู้ขายฝากเป็นนิติบุคคล ใช้ ป.พ.พ. อย่างเดียว |
| คอนโด | ตรวจเป็นรายกรณี | ถามเจ้าพนักงานที่ดินว่าห้องชุดนั้นเข้าเงื่อนไขหรือไม่ |
ส่วนที่ดิน ส.ป.ก. และ ภ.บ.ท.5 ไม่ได้อยู่ในขอบเขตนี้ เพราะขายฝากไม่ได้ตั้งแต่ต้น เอกสารเหล่านี้โอนกรรมสิทธิ์ไม่ได้
สิทธิ์ของผู้ขายฝากตาม พ.ร.บ.ขายฝาก 2562 รายมาตรา
| เรื่อง | กฎหมายกำหนดว่า | มาตรา |
|---|---|---|
| ที่ทำสัญญา | ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนกับเจ้าพนักงานที่ดิน | 7 |
| ข้อมูลในสัญญา | ระบุราคาขายฝาก สินไถ่ และวันครบกำหนดไถ่ | 7–8 |
| ดอกเบี้ย | สินไถ่ส่วนที่เพิ่ม คิดแล้วไม่เกิน 15% ต่อปี | 8 |
| ระยะเวลาไถ่ | ไม่น้อยกว่า 1 ปี ไม่เกิน 10 ปี | 10 |
| ไถ่ก่อนกำหนด | ไถ่ได้ ค่าเสียโอกาสไม่เกิน 2% ต่อปีของเวลาที่เหลือ | 10 |
| อยู่บ้านต่อ | ใช้ประโยชน์ต่อได้ ไม่ต้องจ่ายค่าเช่า | 12–13 |
| หนังสือแจ้ง | นายทุนแจ้งก่อนครบกำหนด 3–6 เดือน ถ้าไม่แจ้ง ได้เวลาไถ่เพิ่ม 6 เดือน | 17 |
| นายทุนไม่รับเงิน | วางทรัพย์ที่สำนักงานวางทรัพย์หรือสำนักงานที่ดิน | 18 |
หัวข้อถัดไปอธิบายแต่ละข้อพร้อมตัวเลขตัวอย่าง
ม.7–8 ต้องจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน และดอกเบี้ยไม่เกิน 15%
การเซ็นสัญญากันเองที่ร้านกาแฟ แล้วฝากโฉนดไว้กับนายทุน ไม่ใช่ขายฝากตามกฎหมาย ขายฝากต้องจดทะเบียนต่อหน้าเจ้าพนักงานที่ดิน ชื่อในโฉนดจึงจะเปลี่ยน และสัญญาต้องเขียนราคาขายฝาก สินไถ่ และวันครบกำหนดให้ชัด
เรื่องดอกเบี้ย คุณเอขายฝากบ้าน 1,000,000 บาท ระยะ 1 ปี ส่วนที่เพิ่มจากราคาขายฝากต้องไม่เกิน 150,000 บาทต่อปี หรือ 12,500 บาทต่อเดือน และกฎหมายนับเงินทุกก้อนที่คุณเอจ่ายให้คุณเก้าระหว่างสัญญาเป็นส่วนหนึ่งของสินไถ่ด้วย จะแยกเรียกว่าค่าอื่นเพื่อให้เกินเพดานไม่ได้
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ม.10 ระยะเวลาไถ่ 1–10 ปี และไถ่ก่อนกำหนดได้
สัญญาต้องมีเวลาไถ่อย่างน้อย 1 ปี ถ้าคุณเอมีเงินก่อนก็ไถ่ได้ ดอกเบี้ยคิดตามเวลาที่ใช้จริง คุณเก้าเรียกค่าเสียโอกาสได้ไม่เกิน 2% ต่อปีของราคาขายฝาก คิดเฉพาะเวลาที่เหลือ
| สัญญา 2 ปี ราคาขายฝาก 1,000,000 บาท ไถ่เดือนที่ 12 | บาท |
|---|---|
| เงินต้น | 1,000,000 |
| ดอกเบี้ยค้าง (สมมติจ่ายครบทุกเดือน) | 0 |
| ค่าเสียโอกาสสูงสุด 1,000,000 × 2% × 12 เดือนที่เหลือ ÷ 12 | 20,000 |
| รวมสูงสุด | 1,020,000 |
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
ม.17 นายทุนต้องแจ้งก่อนครบกำหนด
คุณเก้าต้องส่งหนังสือถึงคุณเอทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ แจ้งวันครบกำหนดไถ่และจำนวนสินไถ่ ไม่เกิน 6 เดือนแต่ไม่น้อยกว่า 3 เดือนก่อนครบกำหนด ถ้าไม่แจ้ง คุณเอได้เวลาไถ่ต่อออกไปอีก 6 เดือนนับจากวันครบกำหนดเดิม ข้อนี้เกิดขึ้นเพราะเคยมีเจ้าของบ้านจำวันผิดแล้วเสียทรัพย์
ม.18 นายทุนไม่รับเงินไถ่ ทำอย่างไร
ถ้าถึงวันไถ่แล้วคุณเก้าหลบหน้า ปิดโทรศัพท์ หรือไม่ยอมรับเงิน คุณเอนำสินไถ่ไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ หรือสำนักงานที่ดินที่ทรัพย์ตั้งอยู่ ภายในกำหนดไถ่ เมื่อวางแล้วถือว่าไถ่แล้ว กรรมสิทธิ์กลับเป็นของคุณเอ ขั้นตอนละเอียดอยู่ในบทนายทุนไม่รับเงินไถ่
ขายฝากบ้านแล้วยังอยู่ต่อได้ไหม ต้องจ่ายค่าเช่าหรือไม่?
อยู่ได้ และไม่ต้องจ่ายค่าเช่า พ.ร.บ. 2562 มาตรา 12–13 ให้ผู้ขายฝากมีสิทธิ์ใช้ประโยชน์ในทรัพย์ต่อไปจนหมดสิทธิ์ไถ่ เช่น อยู่อาศัย ทำสวนในที่ดินเกษตร หรือเก็บผลประโยชน์จากทรัพย์ เว้นแต่จะตกลงเป็นอย่างอื่นไว้ในสัญญา
สิ่งที่ผู้ขายฝากต้องทำคือดูแลทรัพย์ไม่ให้เสียหาย เพราะถ้าไม่ได้ไถ่ ทรัพย์จะเป็นของนายทุน และนายทุนคาดว่าจะได้ทรัพย์ในสภาพที่ประเมินไว้
ข้อที่เจอบ่อยในทางปฏิบัติ
- มีเอกสารแนบให้เซ็นสัญญาเช่า ถ้าเป็นบ้านที่เข้าเงื่อนไข ค่าเช่าที่จ่ายให้นายทุนอาจถูกนับเป็นส่วนของสินไถ่ ซึ่งต้องอยู่ใต้เพดาน 15% ต่อปี ถามให้ชัดก่อนเซ็น
- บ้านที่มีผู้เช่าอยู่แล้ว สิทธิ์และค่าเช่าเป็นของใคร มีรายละเอียดแยกที่ บ้านหรือคอนโดมีผู้เช่า ขายฝากได้ไหม
- ผิดนัดจ่ายรายเดือน ไม่ได้ทำให้ต้องย้ายออกทันที สิทธิ์อยู่อาศัยยังอยู่จนหมดสิทธิ์ไถ่
ผิดนัดจ่ายดอกรายเดือน กฎหมายคุ้มครองอย่างไร?
การจ่ายรายเดือนช้าไม่ได้ทำให้ทรัพย์หลุดทันที สิทธิ์ไถ่ของคุณเอยังอยู่จนถึงวันครบกำหนดที่จดทะเบียนไว้ คุณเก้าทวงเงินที่ค้างได้ แต่จะถือว่าทรัพย์เป็นของตัวเองก่อนวันครบกำหนดไม่ได้
ข้อสัญญาประเภท "ผิดนัดครั้งเดียวถือว่าสละสิทธิ์ไถ่" หรือ "ผิดนัดแล้วต้องย้ายออกภายใน 7 วัน" ขัดกับสิทธิ์ที่กฎหมายให้ไว้ ใช้บังคับกับผู้ขายฝากที่เข้าเงื่อนไขไม่ได้ ถ้าเห็นข้อความแบบนี้ ให้ถามเจ้าพนักงานที่ดินก่อนเซ็น รายละเอียดว่าผิดนัดแล้วเกิดอะไรขึ้นอยู่ที่ ขายฝากผิดข้อตกลง
เรื่องของคุณเอ: ใช้สิทธิ์ตามกฎหมายครบทั้งสัญญา
คุณเอขายฝากบ้านเดี่ยวในนนทบุรีให้คุณเก้า ราคาขายฝาก 1,000,000 บาท ดอกเบี้ย 15% ต่อปี เดือนละ 12,500 บาท สัญญา 2 ปี
*เป็นการสมมติประเมินราคาเบื้องต้นเท่านั้น
| ช่วงเวลา | เกิดอะไรขึ้น | สิทธิ์ที่ใช้ |
|---|---|---|
| วันจดทะเบียน | เจ้าพนักงานอ่านราคาขายฝาก สินไถ่ และวันครบกำหนดให้ฟัง | ม.7–8 |
| เดือนที่ 1–14 | อยู่บ้านเดิมกับครอบครัว จ่ายดอกรายเดือน ไม่ต้องจ่ายค่าเช่า | ม.12–13 |
| เดือนที่ 15 | จ่ายดอกช้า 20 วันเพราะลูกค้าค้างจ่าย สิทธิ์ไถ่ยังอยู่ | สิทธิ์ไถ่ถึงวันครบกำหนด |
| เดือนที่ 19 | ได้รับหนังสือลงทะเบียนแจ้งวันและยอดไถ่ | ม.17 |
| เดือนที่ 22 | มีเงินครบ ไถ่ก่อนกำหนด จ่ายค่าเสียโอกาสไม่เกิน 2% ต่อปีของเวลาที่เหลือ | ม.10 |
ถ้าในเดือนที่ 22 คุณเก้าไม่ยอมนัดไถ่ คุณเอก็ยังวางเงินที่สำนักงานที่ดินได้ตาม ม.18 แผนแบบนี้ทำให้คุณเอไม่ต้องกังวลว่าบ้านจะหลุดเพราะเรื่องเอกสารหรือวันนัด
กฎหมายขายฝากไม่คุ้มครองเรื่องอะไรบ้าง?
กฎหมายช่วยได้หลายเรื่อง แต่มีเรื่องที่ผู้ขายฝากต้องดูแลเอง
- วงเงินที่ได้ กฎหมายไม่ได้กำหนดว่าต้องให้กี่เปอร์เซ็นต์ของราคาทรัพย์ วงเงินขึ้นกับผลประเมิน บางเคสถึง 60%
- พ้นกำหนดแล้วไม่ได้ไถ่ ทรัพย์เป็นของผู้ซื้อฝากโดยไม่ต้องฟ้องศาล และส่วนต่างราคาไม่คืนเจ้าของเดิม
- ค่าธรรมเนียมราชการ วันจดทะเบียนยังต้องจ่ายค่าธรรมเนียมขายฝาก 2% ของราคาประเมินราชการ อากรแสตมป์ 0.5% หรือภาษีธุรกิจเฉพาะ 3.3% กรณีถือครองไม่ถึง 5 ปี และภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย
- ข้อตกลงนอกสัญญา เงินที่จ่ายกันนอกสำนักงานที่ดินพิสูจน์ยาก ควรจ่ายผ่านบัญชีและเก็บหลักฐานทุกครั้ง
ก่อนเซ็น ควรขอดูเงินที่ได้รับจริงหลังหักค่าใช้จ่าย และยอดที่ต้องไถ่คืน ให้ตรงกับตัวเลขในสัญญา วิธีอ่านสัญญาทีละช่องอยู่ที่ ตัวอย่างสัญญาขายฝาก
ก่อนจดทะเบียน ตรวจ 5 ข้อนี้ให้ครบ
- ตรวจว่าตัวเองเข้าเงื่อนไขกฎหมาย 2562 หรือไม่ ทรัพย์อยู่ในชื่อบุคคลธรรมดาและใช้อยู่อาศัยหรือเกษตร
- ตรวจราคาขายฝาก สินไถ่ และวันครบกำหนดในสัญญา ให้ตรงกับที่คุยกันไว้
- คำนวณดอกเบี้ยเป็นรายปี ต้องไม่เกิน 15%
- หาข้อความที่ตัดสิทธิ์อยู่อาศัยหรือสิทธิ์ไถ่ ถ้ามีให้ถามเจ้าพนักงานที่ดิน
- จดที่อยู่ที่ใช้รับหนังสือแจ้งให้ถูกต้อง ถ้าย้ายบ้านระหว่างสัญญา แจ้งนายทุนเป็นหนังสือ
อยากขายฝากบ้านหรือที่ดินให้ได้สิทธิ์ครบตามกฎหมาย? ทัก Homeday ดูตัวเลขก่อนได้ ยังไม่ต้องตัดสินใจ
แค่ส่งรูปโฉนด ที่ตั้ง และจำนวนเงินที่ต้องการมาที่ LINE @homeday ทีมงานจะประเมินเบื้องต้นจากข้อมูลทรัพย์และราคาตลาด แล้วแจ้งให้คุณเห็นครบทั้งวงเงินโดยประมาณ เงินที่ได้รับจริง และยอดที่ต้องไถ่คืนในใบเสนอ วงเงินขึ้นกับผลประเมิน บางเคสถึง 60% Homeday เป็นตัวกลางที่ช่วยหานายทุน
- รับบ้านพร้อมที่ดิน ทาวน์เฮาส์ คอนโด และที่ดินเปล่า
- รับทั้งขายฝากและจำนอง พร้อมเทียบให้ดูว่าแบบไหนเหมาะกับคุณ
- ดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
- ทำสัญญากับนายทุนโดยตรงที่สำนักงานที่ดินเท่านั้น
- มีทีมตามเรื่องให้ทุกขั้นตอน
- ที่ดินเกษตรกรรมและที่ดิน ส.ป.ก. ยังไม่รับพิจารณา
มีข้อสงสัยตรงไหน ถามทีมงานได้ที่ LINE @homeday ปรึกษาฟรี ไม่มีข้อผูกมัด














