วว. แก้โจทย์ PM 2.5 วิกฤตระดับชาติ สู่รางวัลการันตีผลงานเพื่อคนไทย

“PM 2.5” คือวิกฤตสุขภาพและภัยเงียบทางเศรษฐกิจ ที่คุกคามคนไทยในทุกๆ ปี เป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศ ซึ่งต้อง “แก้ปัญหาที่ต้นตอ” และหาทางรอดที่เป็นรูปธรรม

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ในฐานะหน่วยงานวิจัยหลักของประเทศ นำ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม (วทน.) เข้ามาสู้ภัยฝุ่น PM 2.5 แบบครบวงจร ตั้งแต่การลดการเผาในภาคเกษตร เปลี่ยนขยะชีวมวลให้มีมูลค่า ไปจนถึงการพัฒนาเทคโนโลยีตรวจวัดและฟอกอากาศระดับอุตสาหกรรม การันตีความสำเร็จด้วย “รางวัลระดับชาติและนานาชาติ” ที่ยืนยันว่า งานวิจัยไทยแก้ปัญหาประเทศได้จริงและเป็นรูปธรรม

1. แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ เปลี่ยน “พฤติกรรมเผา” เป็น “มูลค่าเศรษฐกิจ”

สาเหตุหลักอย่างหนึ่งที่ก่อให้เกิด PM 2.5 ในประเทศไทย มาจากการเผาเศษวัสดุทางการเกษตรหลังการเก็บเกี่ยว วว. จึงใช้นวัตกรรมเข้าไปเปลี่ยน “ขยะชีวมวล” (Biomass) ให้เป็น “โอกาสสร้างรายได้” เพื่อหยุดการเผาอย่างยั่งยืน

• สารชีวภัณฑ์และนวัตกรรมเร่งย่อยสลายตอซัง นำจุลินทรีย์สายพันธุ์พิเศษมาช่วยย่อยสลายฟางข้าวและตอซังในแปลงนาอย่างรวดเร็วภายใน 7-10 วัน โดยไม่ต้องเผา ช่วยเพิ่มธาตุอาหารให้ดิน และลดการเกิดฝุ่นควันอย่างมหาศาล
• เทคโนโลยีเปลี่ยนชีวมวลเป็นพลังงาน (Waste to Energy / Value) แปรรูปเศษวัสดุทางการเกษตร เช่น ใบตอง ซางข้าวโพด และชีวมวลท้องถิ่น ให้เป็น “ถ่านชีวภาพ” (Biochar) “เชื้อเพลิงอัดแท่ง” และ “วัสดุปรับปรุงดิน” สร้างรายได้ใหม่ให้เกษตรกร แทนการจุดไฟเผาป่าและแปลงเกษตร

2. เทคโนโลยีฟอกอากาศ & ตรวจวัด นวัตกรรมตรงจุด ตอบโจทย์สังคม

นอกจากการลดต้นตอของการเกิด PM 2.5 แล้ว วว. ยังพัฒนาเทคโนโลยี “การปกป้องและบรรเทา” เพื่อเพิ่มอากาศสะอาดให้สังคมไทย

• ระบบฟอกอากาศระดับอุตสาหกรรมและพื้นที่สาธารณะ วิจัยและพัฒนานวัตกรรมดักจับฝุ่นละอองขนาดเล็กสำหรับใช้ในโรงงาน อุตสาหกรรมแปรรูป และพื้นที่ชุมชน เพื่อกรองมลพิษก่อนปล่อยสู่อากาศ
• ศูนย์ทดสอบและมาตรฐานห้องปฏิบัติการ วว. มีโครงสร้างพื้นฐานด้านการทดสอบและสอบเทียบมาตรฐานเครื่องมือตรวจวัดวัดคุณภาพอากาศและประสิทธิภาพแผ่นกรองอากาศ (Filter Testing) เพื่อรองรับผู้ประกอบการไทยในการผลิตอุปกรณ์สู้ฝุ่นที่ได้มาตรฐานสากล ลดการนำเข้าจากต่างประเทศ

3. รางวัลการันตี พิสูจน์ผลงาน “ลดฝุ่น ได้จริง” ในระดับสากล

วว. มุ่งมั่นในการแก้ปัญหาวิกฤต PM 2.5 โดยประสบผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรมและได้รับ รางวัลเกียรติยศและรางวัลนวัตกรรม ได้แก่ รางวัลผลงานวิจัยและนวัตกรรมแก้ปัญหามลพิษทางอากาศ (PM 2.5) จากผลงานการพัฒนา “ระบบ/นวัตกรรมจัดการขยะชีวมวลและการลดการเผาในพื้นที่เกษตร” ได้รับการยกย่องจากสถาบันระดับชาติและเวทีประกวดนวัตกรรมนานาชาติ เวทีประกวดสิ่งประดิษฐ์ ณ สิงคโปร์) ในฐานะเทคโนโลยีที่มี IMPACT สูงต่อสิ่งแวดล้อม สามารถนำไปขยายผลใช้ได้จริงในพื้นที่วิกฤต เช่น ภาคเหนือและภาคกลางของไทย ช่วยลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและฝุ่นพิษได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4. ตัวอย่างพื้นที่ในการแก้ปัญหาสำเร็จ

• โมเดลจัดการชีวมวลลดการเผา ภาคเหนือ (เชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน) วว. ลงพื้นที่ถ่ายทอดเทคโนโลยีแปรรูปเศษวัสดุเหลือทิ้งจากการเกษตร เช่น เศษใบไม้และเศษซางข้าวโพด ให้กลายเป็นวัสดุปลูกและถ่านชีวภาพ ลดพื้นที่การเผาในแปลงเกษตรได้หลายพันไร่
• การจัดการขยะชุมชนลดมลพิษ (ตาลเดี่ยวโมเดล และพื้นที่ขยายผล) นำเทคโนโลยีคัดแยกและแปรรูปขยะแบบครบวงจรมาใช้ หยุดปัญหาการเผาขยะกลางแจ้งในระดับท้องถิ่น ลดการเกิดฝุ่นควันและกลิ่นรบกวนในชุมชนได้อย่างยั่งยืน

การแก้ปัญหากับวิกฤต PM 2.5 ไม่ใช่ภารกิจความรับผิดชอบของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งในสังคม แต่ต้องอาศัยความร่วมมือของภาคีเครือข่ายทั้งสังคม และนำ “วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่ใช้ได้จริง” เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนดำเนินการแก้ไขปัญหาอย่างจริงจังและต่อเนื่อง โดย วว. พร้อมเป็นผู้นำในการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์เพื่อสังคม ด้วยการเปลี่ยนผลงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการ ให้เป็น “นวัตกรรมสู้ฝุ่น” ที่หยุดการเผา สร้างรายได้ให้ชุมชน และคืนอากาศบริสุทธิ์ให้คนไทย รางวัลและความสำเร็จที่ได้รับจึงไม่ใช่เพียงเกียรติยศ แต่คือ “หลักฐานแห่งการทุ่มเท” เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและผลักดันประเทศไทยสู่สังคมคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน